احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ١٤١ - ١٨ - اصطلاحات صوفيه

در اشعارى كه در رساله آورده، اين بيت حكيم ابو القاسم فردوسى هم موجود است:

اين رساله را اينجانب در نشريه معارف اسلامى، ارگان سازمان اوقاف ايران چاپ نموده‌ام (تهران).

١٧- رساله اعتقاديه‌

نسخ خطى: ٤٢٧٤ (ملى ملك) موزه بريتانيا (ر ك ريو: ٢، ص ٨٣٦- ٨٣٥) ٣٣٤٠، ٣٣٤١ تاشكند (ر ك فهرست ج ٣) عكسى: ٦٧١- ١٦٦٦ (كتابخانه مركزى).

اين رساله داراى ٨ برگ است و مباحث آن درباره مبانى و اعتقادات مسلمانى است. ميفرمايد كه عقائد مسلمانى را بايد در قلب و ذهن خود جا داده باشيم و با داشتن شك و ترديد نبايد كه ايمان خود را تلف كنيم: «اول چيزى كه بربنده واجب است معرفت پروردگار است كه شناختن آن اساس عرفان و معراج ايقانست و اهمال آن سبب تاريكى دل و جان و نقصان اسلام و ايمانست ... هرچه در كتاب بيان فرمود از رزق و اجل و عذاب قبر و سئوال منكر و نكير و برانگيختن از گور در روز قيامت و حشر و نشر و حوض كوثر و ترازو و حساب و صراط و رؤيت حق و بهشت و دوزخ و شفاعت انبياء و اولياء و علماى دين و مؤمنان همه حق است و ايمان آوردن بهمه واجب است.»

اين رساله مسائل فقهى عبادات از قبيل استنجا و وضو و غسل و مسح موزه‌ها و نماز و نماز جماعت و نماز جمعه و نماز جنازه و روزه و غيره را هم دربر دارد.

اين رساله چون براى فهم عموم طبقات مردم نوشته شده، زبان آن ساده و امثله آن قريب الدرك است. و اگرچه مسائل فقهى آن زياد است اما تاويلات صوفيانه هم در خلال آن‌ها بنظر ميرسد مثلا درباره روزه ميفرمايد: «...

نگاهداشتن اعضاء و جوارح از افعال و اقوال ناشايسته و نگاهداشتن دل از هرچه غير حق است» و پيدا است كه اين شرط آخر سالكانه است نه فقهى.

١٨- اصطلاحات صوفيه‌

نسخ خطى: ٤٠٥٦ (ملى ملك) ٧/ ٣٤٦ (كتابخانه دانشكده ادبيات تهران: