احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ٢٨٤ - امور لازم براى داوطلب مسلك فتوت

جمله زنان و مخنثان و پسران نابالغ را ذكر مى‌كند و گذشته از اين‌ها ميفرمايد كه هرچيز كه باطل كننده دعوى اسلام است، فتوت را هم باطل مى‌كند (تبطل الفتوة بما يبطل الاسلام) در اين كتاب ٢٠٠ گناه صغيره و كبيره را جمع كرده و ميفرمايد كه فنى حقيقى آنست كه از همه اينها برحذر باشد تا مؤمن گردد.

هركه چيزى ازين كبائر و صغائر را عمدا مرتكب شود فتوت او نيز از بين ميرود يا لا اقل بهمان اندازه ضعف و نقصان مى‌پذيرد.[١]

امور لازم براى داوطلب مسلك فتوت‌

علاوه بر ترك امور منافى فتوت، كارهاى بسيارى را نيز موجب تقويت و استوارى اصل فتوت ميشمردند و فتيان را به انجام آنها تشويق ميكردند. مثلا صحبت نيكان، عطاى خود را از ديگران پس نگرفتن، سعى در سازش با مردمان (از هر گروه و با هر عادت) شركت در اجتماعات بزرگان و فتيان، رعايت آداب سفره و نشست‌وبرخاست در محافل بزرگان و زعماء و غيره.[٢]

پيران فتوت انجام بيست و هشت كار را لازم مى‌شمردند تا بعد از آن مريدان تازه را به سلك فتوت وارد نمايند. ازين ٢٨ كار چهار فريضه، چهار سنت، چهار ادب، چهار ركن، چهار شرط و هشت مستحب بود. مثلا چهار فرض اين بود كه پير مريد را با تشريفات خاص غسل فتوت بدهد، تحقيق كند كه اين داوطلب قبل از اين دست ارادت بديگرى نداده باشد، در موقع گرفتن دست مريد درود بر رسول را ورد خود كند و آب و نمك را براى مراسم بعدى در مجلس حاضر سازد و غيره (كه غالبا از همين قبيل است).[٣]

بعد از اين، آداب آب و نمك خوردن و ميان بستن و ميان گشادن و دستورى دادن و پاى‌آفزار پوشيدن و غيره بوده است كه جداگانه ذكر مى‌گردد.

[١] - كتاب الفتوة ابن المعمار، ص ٢٥٦- ٢٦١.

[٢] - سرچشمه تصوف در ايران، ص ١٤٠.

[٣] - زندگانى عجيب يك خليفه عباسى، مجله شرق شماره ٦ سال ١٣١٠ شمسى، ص ٣٤٣ مقاله شادروان عباس اقبال آشتيانى.