احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ٣٣٧ - نسخ رساله فتوتيه( فتوتنامه) و ترتيب تصحيح و علائم اختصارى نسخ

همينطور پرفسور تيشنر آلمانى در اهميت اين رساله نوشته است: در قرن چهاردهم ميلادى (: قرن هشتم هجرى) در همان ايامى كه اخيت در اناتولى طبق مدارك و اسناد موجود رواج داشت در ايران هم اخيت رونق و نضبح گرفت شاهد ما درين مورد رساله فتوتيه اثر شيخ بزرگ صوفيان امير سيد على بن شهاب الدين همدانى معروف بعلى دوم (٧١٤- ٧٨٦ ه/ ١٣١٤- ١٣٨٤ ميلادى) است كه درين اثر نه تنها فتوت را با تصوف برابر دانسته و فتوت‌دار را «اخى» ناميده بلكه بطور واضح به تشكيلات منظم فتوت هم اشاره نموده است.

على همدانى شخصى را بنام اخى طوطى عليشاهى الختلانى پير خود در فتوت ميداند. اين شخص اهل ختلان يعنى از روستايى واقع در قسمت علياى آموى دريا در شمال شرقى‌ترين نقطه سرزمينى است كه بزبان ايرانى تكلم ميكنند على همدانى درين محل اقامت گزيد و همانجا رخت از جهان بربست و در همان نقطه هم بخاك سپرده شد.[١]

در عبارات بالا كه از پرفسور تيشنر نقل كرديم دو تسامح ديده مى‌شود كه اشاره به آن لازم است: يكى اينكه اخى طوطى عليشاهى الختلانى مريد و شاگرد مير سيد على همدانى است نه پير او[٢] دوم اينكه جاى وفات سيد در نزديكى كونار و «پاخلى» بوده است نه در ختلان و درين مورد در باب اول اين رساله بررسى‌هاى لازم بعمل آورده‌ايم.[٣]

نسخ رساله فتوتيه (: فتوت‌نامه) و ترتيب تصحيح و علائم اختصارى نسخ‌

متن اين رساله با مقايسه هفت نسخه خطى و عكسى و نيز از روى نسخه‌

[١] - مجله دانشكده ادبيات ديماه ١٣٣٥ ش، ص ٩٣.

[٢] - عبارت رساله فتوتيه چنين است: و ذلك مما وصيت به الاخ فى اللّه المحسن الموفق السعيد اخى شيخ حاجى بن المرحوم طوطى عليشاهى ختلانى اصلح اللّه شانه فى الدارين و البسته لباس الفتوة التى ... كما لبسته من يد شيخى ... ابو الميامن محمد بن محمد الاذكايى.

[٣] - ر- ك فصل هفتم از باب اول.