بازى كه همى دست ملك را شايد		منقار به مردار كجا آلايد؟
بر دست ملك نشيند آزاد خود		در بند اشارتى كه او فرمايد»

ميفرمايد كه آيه ... وَ اتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ الَّذِي آتَيْناهُ آياتِنا[١] درباره بلعم باعور[٢] آمده است كه كافر شده بود همينطور اين مطلب عجيب را ميآورد كه بر آن ديوارى كه حضرت موسى و خضر ٨ درست كرده بودند (و در قرآن مجيد بدان اشارت‌[٣] رفته است) هم نصائح و پندهائى در باب ترك دنيا كنده شده بود و هم كلمه توحيد و كلمه شريفه شهادت به رسالت حضرت خاتم النبيين (لا اله الا اللّه محمد رسول اللّه) و نيز بيان مى‌كند كه حضرت رسول واسطه محبت است ميان خالق تعالى و مخلوق و از اين آيه شاهد ميآرد كه: قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ‌[٤] نيز ميفرمايد كه اسلام با «ايمان» از لحاظ حقيقت مرادف است و آنكس كه ميخواهد ايمان خود را حفظ كند بايد از علائق دنيا منفصل گردد زيرا محبت دنيا ايمان را آنطور نابود ميكند كه آتش هيزم را.

درين رساله اشعار متعددى نقل كرده كه مطلع غزل معروف شيخ سعدى هم در ميان آن‌ها قرار دارد:

مشتاقى و صبورى از حد گذشت يارا		گر تو شكيب دارى طاقت نماند ما را
مائيم وجود خود برانداختگان‌		و آتش بوجود خود در انداختگان‌
پيش رخ چون شمع تو شبهاى دراز		پروانه صفت وجود خود باختگان‌
گر تاج ميدهى غرض ما قبول تست‌		ور تيغ ميزنى طلب ما رضاى تست‌
عشاق تو از الست مست آمده‌اند		سرمست زباده الست آمده‌اند
همه جمال تو بينم چون ديده باز كنم‌		همه شراب تو نوشم چو لب فراز كنم‌

[١] - آيه ١٧٥، الاعراف.

[٢] - در شرح تعرف هم‌شان نزول آيه بدين‌گونه ذكر شده و نيز آمده است كه بلعم باعور مردى از بنى اسرائيل بود و معاصر حضرت موسى. حضرت موسى ٤ را نفرين كرد ولى نفرين او بخودش برگشت و زبانش از دهان بيرون آمد. ر- ك تصحيح تعرف ج ١ از دكتر بهين دارائى با راهنمائى استاد مرحوم بديع الزمان فروزانفر، كتابخانه دانشكده ادبيات تهران.

[٣] ( ٣ و ٤)- آيه ٣١، آل عمران.

[٤] ( ٣ و ٤)- آيه ٣١، آل عمران.