احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ٥٠ - در نواحى كشمير

قوام الدين بدخشى را ميخواندند كه در آن معابد (مساجد) اذان بگويد و به افتتاح آنها بپردازد.

هر دو پادشاه معاصر سيد على در كشمير (يعنى شهاب الدين و قطب الدين) نسبت به او احترام زياد قائل بودند و دستورات دينى او را بى‌كم و كاست اجرا ميكردند. استاد حكمت در ذكر خدمات على همدانى ميفرمايد: «... در ظل حمايت قطب الدين پادشاه نو مسلمان آن سرزمين بتعليم و تبليغ دين حنيف پرداخت و صدها هزار هندوان آن ناحيه را بمذهب اسلام درآورد[١].» مرتاضين و ساحران بزرگ مذهب هندو و بودايى وقتى كه مغلوب او ميشذند و بديدن بعضى از كرامات او دين اسلام را ميپذيرفتند اين امر براى تحول روحيه عمومى مردم خيلى جالب توجه و قرين موفقيت بوده است.

زبان و فرهنگ و بعضى از صنايع ايرانى بوسيله على همدانى در كشمير رواج پيدا كرد او چندين مدرسه و خانقاه را در كشمير و نقاط همجوار بنا نمود و بنابر اينگونه خدمات حوارى كشمير ناميده ميشود.

در نواحى كشمير

سيد على همدانى در حدود پنج سال در نواحى دور دره جامون و كشمير در بلتستان و گلگيت سياحت كرده و نخستين بار او صداى دين مبين اسلام را بآن سرزمين‌ها رسانده است. بسيارى از خانقاه‌ها و مساجد آنسامان بنام «مساجد حضرت امير» در دوره او ساخته شده است. در يكى از مساجد «شگر» نقوش سوره مزمل نوشته بدست وى هنوز هم موجود و خواناست. مى‌گويند مجموعه «اوراد فتحيه» خود را وى در آن نواحى جمع‌آورى نموده بود. عصا و تبركات ديگر وى در بلتستان نگاهدارى ميشود.[٢]

[١]- يغما( ٢) ص ٢٤٤.

[٢]- ماهنامه فكر و نظر اسلام آباد( پاكستان) ماه ژوئيه ١٩٧٢ م مقاله نگارنده.