احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ٣٢ - گنبد علويان

بگيريم كه او از نيازهاى تبليغ در كشمير هم غافل نبوده و با آن خطه در تماس بوده است. در سال ٧٦٠ ه دو نفر از بزرگان همدان را كه اسامى گرامى آنان مير سيد حسين سمنانى و مير سيد تاج الدين سمنانى مى‌باشد و مدفون كشمير هستند براى مطالعه احوال و اوضاع به كشمير فرستاده و بوسيله آنان از دگرگونى اوضاع آن ناحيه مطلع مى‌شده است.

على همدانى در معبد معروف همدان كه بنام «گنبد علويان» شهرت دارد بخلوت و ذكر و چله ميپرداخت و هم در آنجا گاهى به طلاب درس ميداد. اين معبد در جاى باغ مير عقيل و در عقب «دبيرستان علويان» فعلى هنوز هم پا برجاست و جزوى از آثار باستانى دوره سلاجقه آن شهر بشمار ميرود در انتهاى خانه متصل به اين گنبد مزارهاى بزرگان قرار دارد.

گنبد علويان‌

راجع باين گنبد آقايان سيد محمد محيط طباطبائى‌[١] و على اصغر حكمت‌[٢] تحقيقات مفصل بعمل آورده‌اند و اينجانب هم موقع ديدارى از آن در اوت ماه سال ١٩٦٧ م، از دانشمندان همدان پرسش بعمل آورده‌ام.

گنبد علويان بناى قرن ششم هجرى دوره سلاجقه است. درين قرن علويان همدان اثر و نفوذ زياد داشتند. اين معبد عينا از روى نقشه خانه كعبه بنا شده و از همين جهت مردم همدان ميگويند كه «از خانه سيد بخانه كعبه راه نزديكى است»[٣] و مقصودشان از كعبه همين گنبد است. منزل على همدانى متصل به اين معبد بوده است و او راه ميان منزلش و اين معبد را سرى ساخته و در اوقات خاص بدون اطلاع كسى براى عبادت خداوند متعال باين مقام اياب و ذها بداشته است. آثار اين راه سرى هنوز هم باقى ولى از بيرون بسته شده است. شايع است كه سيد على همدانى سياهپوش در آن محل مدفون است و مقصود عامه اشتباها همين شاه همدان است درحالى‌كه او مدفون ختلان (كولاب) ميباشد و برين‌

[١]- مجله آموزش و پرورش ٢ سال ١٣١٨ ش، ص ٣٠- ٣٨.

[٢]- ماهنامه يغما شماره ٨ سال ١٣٣٠ ش، ص ٣٤٢- ٣٤٣.

[٣]- ماهنامه مذكور يغما، ص ٣٤٣.