اين رساله در شرح عرفانى قصيده معروف خمريه ميميه ابن فارض مصرى (شيخ عمر بن ابى الحسن) است (م ٦٣٢ ه) و يكى از شروح‌[١] متعددى است كه برين قصيده نوشته شده است و يكى از مآخذ مولانا عبد الرحمن جامى است كه در شرح خود موسوم به «لوامع» از آن استفاده كرده است.

قصيده ابن فارض در ديوان چاپى ٤١ بيت دارد[٢] ولى سيد على همدانى فقط ٣٢ بيت آن را شرح كرده است و همگى اين ابيات را يك‌جا درين رساله نوشته است كه با ديوان چاپى اختلاف فاحشى ندارد. شرح سيد، طبق مسلك او، عرفانى است نه فلسفى. در مقدمه اين رساله مينويسد: «چون قصيده ميميه شيخ عارف محقق ابو حفص عمر بن فارض مصرى قدست اسراره از آن جمله بود كه ابواب ابيات آن مشحون لطائف و حقائق و اصداف الفاظ آن مملو جواهر دقائق است مبنى بر استعارات از ذكر مدام و ميخانه و كاس و ساقى، و مؤسس بر اشارات به نتايج آثار تجليات جمال وجه باقى، بجهت رد انكار محجوبان جاحد و ردع اصرار طاغيان جامد- بر اثر هر بيت كلمه‌اى چند برسبيل اختصار تحرير افتاد و بر حقائق اشارات و دقائق مرموزات ناظم و لطائف استعارات و غرايب نكت و اشاراتى كه ميان اين طائفه متداول است ايمائى كرده شد و بمقتضاى آنكه مبانى اشارات و معانى عبارات اين با كوره غيبى مبين تفاوت اذواق سالكان و معين تنوع احوال عارفان خواهد بود- اين رساله را «مشارب الاذواق» نام كرده شد».

بحث محبت عرفانى درين رساله بسيار مفصل و جالب است و چنين آغاز ميگردد:

[١] - شروح معروف ديگر عبارت است از:( الف) شرح داود بن محمود قيصرى م- ٧٥١ ه( مطالب صوفيانه و فلسفى دارد)( ب) شرح محمد بن عمرى سبط مرضعى بنام« الزجاجة البلورية» ايضا.( ج) اين شرح يعنى« مشارب الاذواق».( د) شرح مولانا عبد الرحمن جامى م ٨٩٨ ه بنام« لوامع».( ه) شرح مولى علمشاه عبد الرحمن بن صاجلى امير م ٩٨٧ ه.( و) شرح مولى احمد بن سليمان بن كمال پاشا م ٩٤٠ ه.( ز) شرح قاضى صنع اللّه بن ابراهيم م ١٠٥٠ ه( ر ك مقدمه لوامع جامى بقلم آقاى حكمت آل آقا).

[٢] - ديوان ابن فارض چاپ بيروت در سال ١٩٥٧، ص ١٤٠ تا ١٤٢.