احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ١٠٧ - ٢ - مرآت التائبين

نيز بقرار زير است: الندم توبة (٢) لا يزنى الزانى حين بزنى و هو مومن. (٣) التائب من الذنب كمن لا ذنب له.

اشعارى كه در اين رساله نقل كرده بيشتر از «منطق الطير» شيخ عطار نيشابورى است مثلا:

اينك چند قطعه كوچك ازين رساله نقل ميگردد كه معرف محتويات و سبك آن باشد: «... هيچكس در هيچ حال مستغنى نيست از محو آثار سيئات از آئينه دل بمباشرت حسنات كه توبه است ... در وصاياى حضرت لقمان ٧‌[٢] آمده است كه اى فرزند در توبه تأخير مكن كه لشكر اجل از تاختن خود كسى را خبر نكرده است ... ذو النون مصرى‌[٣] قدست اسراره ميفرمود كه خدا را بندگانند كه درختان خطاها را نصب ديده دل ساخته‌اند.

پس آنرا به آب توبه تسقيه كردند تا شكوفه ندامت برآورد و ثمره حزن از آن ظاهر شد ... هركه بر درگاه عزت لاف محبت زند بضرورت در بوته محنتش بايد گداخت و هركه طمع دارد كه او وصل سلطان كند نفس را قربانى بايد ساخت ... سنت الهى چنان رفته است كه هرشخص از نوع انسان كه از كتم عدم بصحراى وجود از انبياء و اولياء و اشقياء آيد مسابقت تصرف در وجود وى لشكر شيطان را بود كه عبارت از آن شهوت و غضب است ... بدانكه اهل توحيد را چهار درجه است كه از معاصى توبه كند و بر شرايط توبه استقامت‌

[١] - منطق الطير، ص ١٣١.

[٢] - بحكمت دانى معروف بوده و ذكرش در قرآن مجيد( سوره لقمن آيات ١١ تا ١٣) آمده است. ميگويند حبشى بوده و بسيار عمر كرده است. زمان او را با زمان حضرت داود ٤ مقارن دانسته‌اند( قصص الانبياء از ابو اسحق نيشابورى، ص ٣٣٣).

[٣] - ثوبان بن ابراهيم ابو الفيض ذو النون مصرى م ٢٤٥ ه، نفحات الانس، ص ٣٣.