احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ١٣٣ - ١٣ - ده قاعده

الف (بادليان، اكسفورد. ر ك ريو: ج ٢ صفحه ٨٣٦ (موزه بريتانيا) ٢٣٣٤، ٢٣٣٧ (تاشكند: ج ٤، از فهرست كتب) نسخه عكسى: ٦٧١ (مركزى دانشگاه).

نسخه‌هاى چاپى: ١- در فرهنگ ايران زمين دفتر ١، سال ٦، ١٣٣٧ ش با تصحيح و مقدمه (بفرانسه) از دانشمند فرانسوى موله مارين (ص ٣٨- ٦٢) ٢- در «تحقيق در احوال و آثار نجم الدين كبرى اويسى» تأليف آقاى منوچهر محسنى تهران ١٣٤٦ ش (١٦٣- ١٧٠) كه اغلاط و حذف و اسقاطى چند هم دارد[١] ٣- در مجموعه «ايران كبير و ايران صغير» طبع لاهور ١٩٧١ م با مقدمه و تصحيح اين جانب.[٢]

اين رساله ترجمه آزاد فارسى «الاصول العشرة»[٣] تأليف شيخ نجم الدين كبرى ميباشد. مضمون رساله حقيقت «اصول ده‌گانه» ى سالكان گروه «كبرويه» ميباشد و اهميت و بزرگداشت اين وجيزه از تعداد نسخ خطى آن پيداست و بعضى از نسخ مطلا و مذهب و بااهتمام و توجه خاص نوشته شده است مثلا شماره ١٩٢ ط و ٤٢٥٣.

على همدانى ترجمه خود را بزبان ساده و بى‌پيرايه نوشته و با افزودن اشعار فارسى بر زينت و زيبايى آن افزوده و آن را در اختيار عامه سالكان گذاشته است‌

[١] - درين چاپ همه اشعار فارسى اين رساله و بعضى از مطالب آن محذوف گرديده و مؤلف كتاب آقاى محسنى از چاپ اول اين رساله اطلاعى نداشته است. در ذكر« الاصول العشرة» مينويسد« اصل اين رساله بزبان تازى بوده است و چنانكه نوشته‌اند عارف صمدانى مير سيد على همدانى آن را بزبان فارسى ترجمه كرده است ... متن اين رساله كه در ايران تا بحال به طبع نرسيده از يك مجموعه خطى ... استنساخ شده است» ص ١٦٣.

[٢] - باهتمام اداره آينه ادب لاهور و بكمك دولت جامون و كشمير آزاد( مظفر آباد).

[٣] - اين رساله باسامى ديگر هم شهرت دارد: رسالة الطرق، رسالة فى الطرق، رسالة لطالب الحق، رسالة فى اقرب الطرق الى اللّه و طريقت نامه. از شرح‌هاى متعددى كه بر اين رساله نوشته شده، شرح عربى بنام عرائس الاصول فى شرح الاصول است كه مولف آن معلوم نيست« و دو شرح تركى يكى تأليف اسمعيل حقى برو سوى و ديگرى تاليف عبد الغفور لارى م- ٩١٢ ه- تحقيق در نظم و نثر فرقه ذهبيه ...» ص ٢٨٤- ٢٨٥ و نسخ خطى شماره ١٨٨٠ و ٣٦٥٤( كتابخانه مركزى).