احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ٣١٥ - فتوت و مفاهيم آن در ابيات فارسى
در كتابهاى فارسى و عربى مربوط به مسلك فتوت، ضرورى است.
فتوت و مفاهيم آن در ابيات فارسى
مسلك فتوت و جوانمردى و مفاهيم مربوط به آن، رنگ و بوى خاصى به ادبيات فارسى بخشيده و صوفيان و ديگر نويسندگان و شاعران صاحبدل، هم در سرودهها و هم در آثار نثرى خود، كرارا به ترويج مسلك و مفاهيم مزبور پرداختهاند. به طورى كه پس از تصوف، نشانهها و رگههاى هيچ مسلكى را به اندازه فتوت در ادبيات فارسى نمىيابيم بعضى از اشعارى را كه نماينده گرايش به فتوت و ابعاد آن است، قبلا آورديم (مثلا آنچه را در ستايش امام على به عنوان سرور فتيان و جوانمردان سروده شده) و اينك نيز اشعار ديگرى را در همان رابطه ملاحظه مىنمائيد:
|
جوانمردى از كارها بهتر است |
جوانمردى از خوى پيغمبر است |
|
|
دو گيتى شود بر جوانمرد راست |
جوانمرد باش و دو گيتى تراست[١] |
|
|
همى كنند به نيكى ترا دعا امت |
همى برند بشادى ز تو قبا فتيان[٢] |
|
|
نشسته بر سر خوان فتوت |
بهر دو كون در داده صلايى |
|
|
جوانمردى و لطف است آدميت |
همين نقش هيولايى مپندار[٣] |
|
فردوسى:
|
جوانمردى و راستى پيشه كن |
همه نيكويى اندر انديشه كن |
|
سعدى:
|
بدى را بدى سهل باشد جزا |
اگر مردى احسن الى من اسا |
|
شيخ نجم الدين زركوب:
|
فتوت پيشه هر بىادب نيست |
فتوت پيشه پيغمبران است |
|
|
كسى كش چشم معنى باز باشد |
فتوت در همه اشيا روان است |
|
[١] - منسوب به عنصرى بلخى: سرچشمه تصوف در ايران، ص ١٣٥.
[٢] - عنصرى: ديوان عنصرى به اهتمام دكتر دبير سياقى، ص ٣١٨.
٣- عراقى: كليات، چاپ چهارم، ص ٢٥٠.
[٣] - سعدى: گلستان( كليات، ص ١٨٩).