است همچنين ديگر تشكيلات دولتى از اهميت اين گروه كاسته است (مثلا تشكيلات قشون و ژاندارمرى و نظارت دقيق دولت‌ها بر افعال گروه‌هاى مختلف و غيره بكمك پليس) شكى نيست كه عوامل مذكور در تضعيف بنيه اخلاقى مسلمانان و بعضى از تشكيلات آنان تاثير داشته و فتوت هم از اين عوامل صدمه خورده است. ولى اين امر را تنها معلول تحولات اقتصادى و اجتماعى نمى‌توان دانست و عوامل متعدد ديگر نيز در اين مورد دخالت داشته است كه به بعضى از آن‌ها قبلا اشارت كرديم.

فتيان تهرانى در قرن نوزدهم ميلادى‌

مدركى كه در مورد نزديك‌ترين تشكيلات فتوت به روزگار ما (يا باصطلاح جديدتر «داش مشدى‌ها») به تفصيل گفتگو كرده كتابى از عبد اللّه مستوفى است به نام شرح زندگانى من. اين كتاب در حدود سى چهل سال پيش نگارش يافته است و از مندرجات آن معلوم ميگردد كه فعاليت‌هاى نيكوكارانه اين داشها يا داش مشدى‌ها در ايران تا اوائل قرن كنونى بصورت مرتبى ادامه داشته و اخلاق و روش ايشان نيز قابل ستايش بوده است. مستوفى كه خود در سال ١٢٥٥ ش متولد شده است درباره موقعيت اين گروه در دوره ناصر الدين شاه قاجار برطبق مشاهدات خود مينويسد كه اين افراد بفضائل فتوت متصف بودند كسب حلال ميكردند. و خرج مجالس تعزيه شهيدان كربلا را تحمل مينمودند و براى برپا داشتن مجالس دينى سعى بسيار بخرج ميدادند و همه اين فعاليت‌ها به داش مشدى‌هاى تهران مربوط است. اينك مطالبى از اين كتاب را نقل مى‌كنيم «... انصاف را اگر سعى و همت و فداكارى بى‌رياى طبقه داش مشدى‌هاى تهران با آن (مجالس تعزيه‌دارى) توأم نميشد هيچوقت منظره خارجى و عمومى اين عزادارى باين طول و تفصيل و شكوه نميرسيد تزئين طاقنماهاى تكيه‌هاى محلات تماما بسعى و همت اين مردمان ساده و با ايمان صورت مى‌گرفت و بعضى از آنها كه كسب و كار و توانائى داشتند مصارف طاقنماهاى تكيه را هم از كيسه فتوت خود مى‌پرداختند ... نان خوردن از دسترنج خود، احترام نسبت به بزرگتر، محبت و مهربانى با كوچكتر، دستگيرى‌