احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ١٨٥ - ٣ - المودة فى القربى و اهل العبا
نسخ خطى: كتابخانه آصفيه حيدرآباد دكن و ديگرى در كتابخانه رايل ايشياتك سوسائتى بنگاله در كلكته بشماره ٢٩٢ و نسخه ديگر در مكتبة الامام امير المؤمنين العامة در نجف. دو نسخه اول هردو نوشته اواخر قرن سيزدهم هجرى (مقارن با تأليف «ينابيع المودة» شيخ قندوزى) ميباشد و اولى دو باب آخر را فاقد ميباشد. و ترجمه فارسى آن با ترجمه ينابيع كه مفاتيح المحبة نام دارد در تهران چاپ سنگى شده است. (س ن).
اين رساله در سال ١٣١٠ ه ق در بمبئى بطور سنگى چاپ شده كه اينك كمياب است. سيد ابو القاسم بن حسين رضوى قمى لاهورى اين رساله را در سال ١٢٩٥ ق بزبان عربى شرح كرده و بچاپ رسانده كه در سال ١٣١٧ ق دوباره در لاهور بچاپ رسيده است (سنگى وزيرى بنام البشرى بالحسنى).
در سال ١٩٦١ م آقاى سيد شريف حسين سبزوارى رساله را بزبان اردو ترجمه كرده و در لاهور منتشر ساخته است (بنام زاد العقبى).
اين رساله عينا در «ينابيع المودة» تأليف شيخ سليمان كلان بلخى الحنفى (١٢٢٠- ١٢٩٤ ه) نقل گرديده است[١] و مؤلف در مقدمه كتاب خود هم به اين كتاب اشارت ميكند ولى معلوم نيست كه صاحب «ينابيع المودة» آنچه را در وسعه ابواب ٥٦ و ٥٧ بنام اين رساله نقل كرده جزوى از همين است يا چيزى ديگر از خود وى[٢]. اسم و مضمون اين رساله از آيه قرآن مجيد اقتباس گرديده است:
قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبى[٣] اين آيه را مير سيد محمد نوربخش و شيخ سليمان قندوزى هم شرح كردهاند و شرح آنان هم داراى آن معانى است كه در اين رساله آمده، و همه مىگويند كه مقصود از مودت ذوى القربى
[١] - چاپ اسلامبول ١٣٠١ ه ق( ج ١)، ص ٢٤٢ تا ٢٦٦ و چاپ بيروت جلد دوم سال طبع ندارد، ص ٦٦- ٩٠- عين عبارت« ينابيع المودة» بدين قرار است: هذا الكتاب المولى الكامل و صاحب الكشف و الكرامات زبدة السادات و قدوة العارفين مولانا و مقتدانا مير سيد على بن شهاب الهمدانى قدس اللّه اسراره و وهب لنا بركاته و انواره المودة فى القربى و اهل العباء.
[٢] - آيه ٢٣ سوره الشورى.
[٣] - اوريئنثل كالج ميگزين، لاهور جلد ١ شماره ٤ ماه مه ١٩٧٥ م مقاله شادروان دكتر محمد شفيع( م ١٩٦٣).