احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ٣٢٩ - فتوتنامه منظوم از عطار است يا هاتفى؟

فتوت‌نامه منظوم از عطار است يا هاتفى؟

پروفسور فرانتز تيشنر (م ١٩٦٧ م) در مقاله‌اى بزبان آلمانى‌[١] و اخيرا نيز در يك سخنرانى كه متن آن در مجله دانشكده ادبيات بچاپ رسيده‌[٢] فتوت‌نامه منظوم را اثر طبع هاتفى خرجردى ميدانسته است در سخنرانى خود ميگويد:

«اشعارى هم درباره فتوت سروده شده و من باب مثال «فتوت‌نامه» شاعر ايرانى هاتفى كه در سال ٩٢٧ ه مطابق با ١٥٢١ م وفات يافته قابل ذكر است»[٣] اما سعيد نفيسى در صحت اين قول ابراز ترديد نموده و نوشته است: .. من اين نكته را درست نميدانم زيرا كه در هيچ‌جا چنين چيزى به هاتفى نسبت نداده اند و بگمانم نامه منظومه «فتوحات شاهى» هاتفى را كه در مورد جهانگشايى‌هاى شاه اسمعيل سروده است‌[٤] وى «فتوت‌نامه» خوانده باشد[٥]. آقاى احمد گلچين معانى هم در اين مورد مى‌نويسد: «در اين سخنرانى فتوت‌نامه منظوم و مستقلى به عبد اللّه هاتفى نسبت داده شده است كه ما از وجود آن بى‌خبريم»[٦] اينجانب كه خود اين بحث جالب را با دقت تمام تعقيب مى‌كرده و در حل آن سعى داشته، سرانجام عكسى از فتوت‌نامه منظوم هاتفى را كه در كتابخانه سلطنتى آلمان فدرال نگهدارى مى‌شود بمساعدت اولياى آن كتابخانه بدست آورده‌ام.[٧]

فتوت‌نامه مزبور- كه منظوم نيز هست- همان است كه سعيد نفيسى در چاپ سوم ديوان عطار نيشابورى بنام آن شاعر منتشر ساخته‌[٨] بنابراين هم پروفسور تيشنرو هم نفيسى اين فتوت‌نامه را در دست داشته‌اند ولى يكى به نسخه‌اى از

[١] - فتوت‌نامه فارسى هاتفى ١٩٣٢ م.٣١٦ -٣٠٤ .PP bocaJ .G tfirhcstseF

[٢] - دى‌ماه ١٣٣٥ ش.

[٣] - ص ٨٠ مجله مذكور.

[٤] - يعنى شاهنامه حضرت شاه اسمعيل.

[٥] - سرچشمه تصوف در ايران، ص ٢١٦- ٢١٧.

[٦] - فرهنگ ايران زمين جلد ١١ سال ١٣٤٢ ش، ص ٩٤.

[٧] - شماره‌٢ Y .

[٨] - ديوان چاپ ١٣٣٩ ش، ص ٩٢- ٩٥.