احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ١٤٣ - ١٩ - رساله عقبات يا قدوسيه

طلب، طالب، مطلوب، عشق، عاشق، معشوق، اشتياق، ملامت، ظرافت، جور، ناز، خشم، شراب خانه، شراب پخته، شراب خوار، باده، ساقى، قدح و جام و غيرهم.

درباره تأليف اين رساله ميفرمايد «... اما بعد. اين كلماتى چند است از مصطلحات مشهور كه در ميان طائفه متصوفه ايدهم اللّه بتوفيقه در نثر و نظم وارد و واقعست و اين مطلب برسه مطلب بنا افتاد ... مطلب اول در كلماتى كه اكثر آن مخصوص به محبوبست و بعضى از آن متعلق بمحب» بعد از فهرست اصطلاحات و معانى آن ميفرمايد «... مطلب دوم اسامى كه ميان عاشق و معشوق مشتركست و وارد و در اطلاق رسمى خصوصيت ندارد و ليكن از روى معانى گاه خصوصيت گيرد و گاه نه» بعد از ذكر اين قسمت ميفرمايد: «مطلب سوم در كلماتى كه مخصوص بعاشق و احوال اوست و اگرچه بعضى در نوعى بمعشوق تعلق گيرد ...»

در نسخه چاپى (ضميمه ديوان عراقى) در حدود سيصد اصطلاح آمده است (٩١ در باب اول ١٥٢ در باب دوم و ٥٢ در باب سوم) ولى پاره‌اى از اصطلاحات كه در نسخ خطى موجود است در آن نيامده است و جدا ازين نيز اختلافاتى چند در ميانه وجود دارد.

١٩- رساله عقبات يا قدوسيه‌

نسخ خطى: ٤٢٥٠ (ملى ملك) ٤٨٣ (تاجيكستان).

نسخ عكسى: ٦٧١ (كتابخانه مركزى «قدوسيه»).

اين رساله به ضميمه «تذكره كججى» بچاپ رسيده ولى داراى اغلاط و اختلافاتى چند با نسخ خطى و عكسى ميباشد. اينجانب ترجمه اردوى آن را در پاكستان بچاپ رسانده‌ام (ماهنامه الحق پيشاور ١٩٧٣ م).

در ساير نسخ تصريح باين امر موجود است كه سيد اين رساله را طبق التماس پادشاه كشمير نوشته و باو پند و اندرزهاى مرشدانه داده است. مقصود ازين پادشاه سلطان قطب الدين (٧٧٥- ٧٩٦ ه) است كه از مريدان سيد بوده و در كشمير معمولا هر روز در مجلس وعظ و ارشاد او شركت ميكرده است.