احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ٩٥ - استاد على اصغر حكمت و ' ' ذخيرة الملوك

و «عقبات» كه براى خواص است مصنوع و مسجع است‌[١] و در سائر[٢] آثار او هم اين روش بچشم ميخورد و از نقل امثله متعدد خوددارى ميكنيم.

على همدانى در آغاز رساله «فتوتيه» ى خود ميفرمايد «... آنچه زبان وقت املا كند در قلم خواهد آمد و ايمايى كرده خواهد شد» اين تكه عبارت نشان ميدهد كه سيد در نگارش‌هاى خود بزبان وقت هم توجه داشته و گويا به سبك رايج و متداول زمان خود مينوشته است و سبك زمان او (قرن هشتم) هم طبق تحقيقات دانشمندان‌[٣] معاصر ايرانى و نيز آنطور كه مطالعات اينجانب حكايت مى‌كند به دو نوع بارز بوده: ساده و مصنوع. و در آثار على همدانى هم ما همين دو روش را ديده‌ايم.

استاد على اصغر حكمت و خ خ ذخيرة الملوك‌

آقاى على اصغر حكمت در يك مقاله تحقيقى خود كه درباره بزرگترين اثر على همدانى «ذخيرة الملوك» نوشته سبك نويسندگان قرن هشتم و مير سيد على همدانى را به بحث نهاده است‌[٤]. بنظر استاد حكمت خصوصيات عمومى سبك نثر

[١] - آغاز اين دو رساله هم ملاحظه گردد: حمد و سپاس پروردگارى را كه حدائق اشجار اشباح انسى بكمال رسانيد و بمقتضاى بود شكوفه وجود انسانى را از شجره موجودات بشكفانيد و ازهار رياض طاعت را از عواصف رياح‌« إِنْ يَشَأْ يُذْهِبْكُمْ» در حصار عصمت بحسن رعايت و هو معكم ايمن گردانيد ...( ذكريه)« تا نقاشان كارگاه قضا از خمخانه تقدير نقوش اقبال و ادبار برلوح استعداد قاصدان راه سعادت و شقاوت مينگارند و حاجبان مشيت موكلان رشد و غى برحال سعداء و اشقياء ميگمارند ميامن نفحات الطاف ربانى نثار روزگار سالكان مسالك طريقت و هادى حال تايهان بيداى طبيعت باد قال اللّه تعالى: أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعادٍ ... الخ»( عقبات).

[٢] - اين ٤ رساله كه مورد استشهاد قرار گرفته به ضميمه تذكره شيخ كججى( چاپ تهران ١٣٢٦ ش) بچاپ رسيده و لو كمياب مى‌باشد.

[٣] - مثلا نك: سبك‌شناسى( از مرحوم بهار ج ٣ ص ١٨٠ به بعد) و تاريخ نظم و نثر فارسى در ايران و در زبان فارسى از مرحوم سعيد نفيسى ج ١ ص ١٨٢ و مختصرى در تاريخ تحول نظم و نثر فارسى از دكتر صفا ص ٤٣- ٥٦.

[٤] - مجله« يغما» شماره ٦ سال چهارم ١٣٣٠ ش ص ٢٤١- ٢٤٩.