احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ٥٢ - فصل ششم نفوذ على همدانى نزد پادشاهان و حكام و امراى وقت
بلخ، سلطان غياث الدين حاكم پاخلى، سلطان قطب الدين پادشاه كشمير، سلطان طغان شاه حاكم كنر (كونار) و سلطان علاء الدين (يا على الدين) موجود است. مكتوبات ديگر هم بنام پادشاهان و اعيان حكومتها دارد ولى اسامى مكتوب اليهم بر ما روشن نيست زيرا نساخ فقط اينقدر نوشتهاند كه «بيكى از پادشاهان/ حاكمان نوشته شد». سلطان بهرام شاه حوشى از مريدان مخلص سيد بود. او از مشاهده كرامات على همدانى باصلاح احوال خود پرداخته و در صورت حاكم بسيار عادل و متقى زندگانى را بسر برده است. بنا بروايت صاحب مستورات[١] اين حاكم شبى مشروب زياد خورده بدمست بوده و در آن مستى تمايل داشت كه كارهاى بد انجام بدهد، مثلا كسى را ناحق بقتل رساند، درين مستى بخواب رفت و على همدانى را بعالم رويا ديد كه به او گفت: اى پادشاه از خداوند متعال و رسوايى روز قيامت شرمى ندارى كه اينطور بدكاريها را انجام ميدهى؟ بارى انجام فعل بد و ارتكاب قتل ناحق را از تو جلوگيرى كردم و در آتيه مواظب باش»، سلطان از اين واقعه سخت شرمنده، و به حضور على همدانى رسيد و بردست او تائب شد. از آن پس زندگانى را خداترسانه ميگذرانيد و مردم او را «شيخ سلطان» ميگفتند. اين پادشاه وقتى پادشاه حكومت بلخ و بدخشان و گاهى تنها پادشاه بدخشان بوده است. وقتى حكومت بدخشان از دستش رفته بود على همدانى فرمود: «زود باشد كه مملكت بدخشان به شيخ محمد باز گردد» و همينطور شد[٢]، اين سلطان طبق دستورات على همدانى براى رفاه مردم خيلى كارهاى رزنده انجام داده است. او رساله واردات اميريه على همدانى را خلاصه كرده ورد ميكرد. نامه على همدانى كه بنام او در مجموعه مكتوبات مىبينيم از پند و اندرز و توصيه براى رفاه مردم و عدل و انصاف و خدا ترسى مملومى باشد.
كتاب «ذخيرة الملوك» هم معمور است از نصايح براى حاكمان. آنچه كه در باب سوم آن كتاب نوشته در نامهاى بنام سلطان علاء الدين (على الدين حاكم پاخلى آن را خلاصه كرده است. ميفرمايد كه پادشاه و حاكم اسلام بايد كه بروش خلفاى راشدين و پادشاهان نيكدل و متقى اسلام گام بزند و در
[١] - خ برگ ٢١٨.
[٢] - مستورات( ع) برگ ٣٥.