احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ١٦٣ - ٣١ - تلقينيه

بنام در بيان آداب مبتدى و طالبان حضرت صمدى)

موضوع اين رساله (و نام آن آنطور كه در فهرست نسخه موزه بريتانيا ضبط است) از مقدمه مؤلف پيداست: «اين رساله ايست موجز و عجاله ايست مختصر در بيان آداب مبتدى و طالبان حضرت صمديت و كيفيت وصول و مقصود اصلى و مطلوب حقيقى كه موجب التماس يكى از خلص اخوان ... تا طالبان سعادت ابدى را تذكره‌يى بود و سالكان طريقه ايزدى را تبصره‌اى گردد ان شاء اللّه العزيز ...»

به سالكان تلقين ميفرمايد كه در تخليق و گوناگون كائنات خداوندى فكر كنند و بايد از زبان دل اين حقيقت را تصديق كنند كه‌ رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلًا[١] و مقصود از خلقت انسانى بشناسند كه‌ «ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ‌[٢]- بنا بر اين عبادت‌هاى خداوندى و تفكر فى الانفس و الافاق بايد در رأس همه امور زندگانى قرار داده شود. سالك راه حق بايد كه بنابر امر خداى متعال كه‌ «تُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعاً أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ ...[٣] توبه كند ولى اين توبه بفحواى‌ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللَّهِ تَوْبَةً نَصُوحاً[٤] بايد كه از سر صدق و صميم دل عملى شود و تائب دوباره بآن اعمال بد نپردازد تا از فرموده رسول ٦ «التائب من الذنب كمن لا ذنب له» بهره‌مند گردد و دامن او از كدورت‌هاى گناه بكلى پاك باشد.

مرد مؤمن و سالك واقعى بايد خود را از عدم ايفاى عهد، سوگند دروغى، لعنت بر ديگران، دعاى بد به دوست يا دشمن و سخنان دل آزار نگاه دارد- در همه اعمال نيت خود را درست كند زيرا «انما الاعمال بالنيات» بايد سعى تمام بخرج دهد تا از دست و زبان او هيچكس آزرده نگردد. مؤمن بايد كه زندگانى را ساده بسر ببرد و در اعمال خود شكسته نفسى و فروتنى نشان بدهد. خلاصه‌

[١] - آيه ١٩١ آل عمران.

[٢] - ٥٦ الذريت.

[٣] - ٣١ النور.

[٤] - آيه ٨ التحريم.