احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ١١٨ - ٦ - ذكريه(فارسى)

الشَّهَواتِ»[١] و به دواعى غوائل لذات‌ «أَذْهَبْتُمْ طَيِّباتِكُمْ»[٢] در ادويه سموم‌ «يَعْلَمُونَ ظاهِراً مِنَ الْحَياةِ الدُّنْيا»[٣] گم گشته و قرارگاه وطن اصلى و مقصد حقيقى فراموش كردند- نَسُوا اللَّهَ فَنَسِيَهُمْ‌[٤] لا جرم سفر اين قوم نامبارك افتاد و تجارت شوم‌ «فَما رَبِحَتْ تِجارَتُهُمْ وَ ما كانُوا مُهْتَدِينَ»[٥] «أُولئِكَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ»[٦] «لا جَرَمَ أَنَّهُمْ فِي الْآخِرَةِ هُمُ الْأَخْسَرُونَ»[٧] طائفه دوم مقتصدان اصحاب يمين بودند كه قدم همت از مراتب بهيمى فراتر نهادند ...»

با وجود سبك متصنع و متكلف رساله، امثال و حكايات كوچك را نسبتا بزبان ساده و روان آورده است مثلا «شيخ جنيد قدس سره فرمود كه توحيد آن بود كه وادى مقدس قدم را از لوث خاشاك حدوث پاك دارى و از منزل وحشت‌گاه حظوظ رخت الفت بردارى و هرچه ديدى و دانستى ناديده و نادانسته انگارى و در كل حقيقى چنان گم شوى كه از جزئيات ياد نيارى».

درين رساله براى سالكان راه تصوف آداب و مراسم مخصوص را هم ذكر ميكند مثلا آداب خلوت و عزلت، آ- اب طهارت و وضو و معانى حقيقى طهارت و عزلت و توبه و توكل كه اين‌ها را اركان چهارگانه سلوك مينامند- همينطور اوقات و طرق گزاردن اوراد را هم شرح داده است.

در طريق سلسله «كبرويه» صوفيه اذكار خفى‌[٨] ميگزارند و از اذكار جلى‌[٩] برحذر ميباشند. نيز در ميان اذكار «لا اله الا اللّه» را از همه اذكار افضل و اعلى تلقى ميكنند. سيد در فضيلت اين «ذكر» ميفرمايد «... بدان كه ذكر مختار نزديك ارباب بصيرت لا اله الا اللّه است زيرا كه قطع منازل اين راه‌

[١] - آيه ١٢، سوره آل عمران.

[٢] - آيه ٢٠، الاحقاف.

[٣] - آيه ٢٤، سوره هود.

[٤] - آيه ٧ سورة الروم.

[٥] - آيه ١٩، المجادلة و نيز ١١٧ سورة التوبة.

[٦] - آيه ١٦، البقرة.

[٧] - آيه ٢٤، سوره هود.

[٨] - ايضا، آيه ٢٥.

[٩] - البته در ابتداى سلوك فقط« ذكر جلى» ميگويند.