احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ١٠٢ - ١ - ذخيرة الملوك

كشمير مخصوصا باين كتاب توجه خاصى داشته‌اند- علامه محمد اقبال براساس محتويات ارزنده اين كتاب، مير سيد على همدانى را «محرم اسرار شاهان» مينامد:

مؤلف اين كتاب در ميان مطالب مختلف اشعارى هم آورده است كه بقول استاد حكمت شايد همه اشعار از خود سيد باشد و او اين كار را شايد به تقليد گلستان سعدى كرده باشد. آن‌چه مسلم است سه بيت از غزل على همدانى را با مطلع زير در اين كتاب مى‌توان يافت:

دكتر ظهور الدين احمد استاد اسبق زبان و ادبيات فارسى دانشكده دولتى لاهور پيرامون محتويات اين كتاب بحث مفصلى به زبان اردو كرده و كتاب را از روى مبانى شرع اسلامى به بحث نهاده‌[٣] كه در مورد آن به گفتگو نمى پردازيم‌[٤].

اكنون بايد براى نماياندن سبك كتاب چند قطعه كوچك از اين كتاب نقل شود:

«سابق ميدان ازلى و هادى راه هدايت هر ولى امير المؤمنين على كرم اللّه وجهه چون وقت نماز درآمدى مضطرب گشتى و روى مباركش متغير شدى. گفتند: اى امير المؤمنين چه رسيد ترا؟ گفت: وقت ادا كردن امانتى درآمد كه آسمان و زمين طاقت آن نداشت ... زين العابدين على بن حسين ٨ چون طهارت نماز كردى رخساره مباركش زرد گشتى و حال بروى متغير

[١] - كليات اقبال( چاپ تهران)، ص ٣٦١.

[٢] - در ذخيرة الملوك، اشعارى از ديوان سنائى، نظامى( مخزن الاسرار)، رومى( ديوان كبير) و سعدى ديده مى‌شود.

[٣] - پاكستان مين فارسى ادب( بخش كشمير).

[٤] - غير از ابواب سه‌گانه سوم، پنجم و ششم، در ابواب هفت‌گانه ديگر، على همدانى سخت تحت تاثير احياء علوم الدين و كيمياى سعادت امام محمد غزالى است.