احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ٣٠١ - توسعه نظام فتوت با مساعى خليفه الناصر لدين الله عباسى

صبر ايشان در قبال ضربت نيز زياد است و بآن افتخار ميورزند».[١]

بارى خليفه الناصر براى اصلاح احوال فتيان كوشش كرد او خود در سال ٥٧٨ ه به دست شيخ مالك بن عبد الجبار حنبلى (م ٥٨٣) خرقه فتوت پوشيد و تأسيس نظام فتوت ناصرى را اعلام نمود، ٥٠٠ دينار به شيخ مزبور و خلعتى به پسرش شمس الدين على و انعامى بدامادش يوسف العقاب داد و بفرمود تا صورتهاى فتوت را طبق آئين فتوت ناصرى تجديد كنند و همين طور تشويق كرد كه امرا و سلاطين كشورهاى اسلامى خرقه فتوت را از خليفه بخواهند و بپوشند. از كسانيكه خرقه فتوت را پوشيدند و آداب و رسوم فتوت را به مورد اجرا نهادند، يكى سلطان عزيز الدين كيكاووس اول (٦٠٧- ٦١٦ ه) پادشاه روم است‌[٢] اين سلطان فتوت را در آن ديار به نحوى هرچه تمامتر رواج داد و اين مسلك تا ٢ يا ٣ قرن بعد در آنجا بقوت خود باقى ماند چنان‌كه از احوال و كيفيات مولانا جلال الدين رومى (٦٠٤- ٦٧٢ ه) معلوم ميگردد كه او هم به فتوت توجه گونه‌اى داشته و احمد افلاكى اقوالش را درين باره نقل كرده است.[٣]

پس از آن‌كه الناصر لباس فتوت پوشيد، از سال ٥٩٩ ه به انحلال نظام‌هاى موجود فتوت و برقرارى نظام «فتوت ناصرى» در سراسر ممالك اسلامى پرداخت. چندى پس از اين تاريخ فرستادگان وى به كشورهاى مسلمان رفتند و پادشاهان و حاكمان و اميران را «لباس فتوت ناصرى» پوشاندند و براى شكار كردن كبوتران ويژه براى نامه‌رسانى و نشانه بازى با كمان گروهه، كه تفصيل آن به فارسى چاپ گرديده، دستورهاى خليفه را ابلاغ نمودند. اعمال خليفه مبنى بر تشكيل يك نظام فراگير براى فتوت در آن دوره هرج و مرج، مؤثر بوده و مؤلف كتاب تجارب السلف‌[٤] نظر به اينگونه‌

[١] - مجله شرق( كه ذكر آن رفت) و نيز وحيد شماره ٧ سال ١٣٤٧ ش، ص ٦٢٩. اصل عبارت در« تلبيس ابليس»، ص ٤٢١ از چاپ مصر ١٩٢٨ م.

[٢] - ايضا مجله شرق و« سرچشمه تصوف در ايران»، ص ١٥٤.

[٣] - مناقب العارفين افلاكى، ج ١، ص ٤٨٩، ٥٤٣ و ٥٤٤.

[٤] - چاپ طهورى، ص ٣١٩.