احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ٦٧ - فصل هفتم ايام آخر زندگانى سيد

فصل هفتم ايام آخر زندگانى سيد

على همدانى در سال ٧٨٥ ه براى بار سوم به كشمير ورود كرد و تا قسمتى از ماه ذى قعده ٧٨٦ ه همانجا اقامت داشت و سپس از كشمير بعزم مسافرت بيرون آمد. علت مسافرت سيد را دو يا سه نوع نوشته‌اند: يكى اينكه بدليل عدم سازش هواى كشمير و كسالت مزاج ميخواست بتركستان برود و بخطه ختلان برسد[١] دوم اينكه بعزم سفر[٢] حجاز تا حج‌[٣] بيت اللّه شريف در راه افتاده- بود.

وقائع بعدى نشان ميدهد كه سيد به نيت حج يا عمره از كشمير راه مسافرت در پيش گرفته بود و بظاهر آنموقع كسالت مزاج نداشته است زيرا در راه حاكم پاخلى ازو درخواست نمود كه چند روز در ولايت او بماند و مشتاقان را از صحبت‌هاى خود فيوض و فوائد به بخشد. سيد خواهش او را پذيرفته و تا ده روز مردم را از ميامن صحبت خود مستفيض ساخته است. سپس او مسافرت خود را دنبال كرد و چندين مسافت را طى كرده بود كه مريض شد و بعد از پنج روز بيمارى فوت كرد. با در نظر گرفتن مسافت طولانى از كشمير تا حرم كعبه اصولا نميتوان باور كرد كه كسى بصورت عادى و پياده در بيست روز اين مسافت را طى كرده باشد (يعنى ده دوازده روز ذى قعده و عشره اول ذى الحجه) بلكه چنانچه ديديم، على همدانى ده روز در پاخلى اقامت كرده است و اول ذى الحجه از آنجا مسافرت خود را دنبال كرده است. پس مقصود مسافرت و سفر حجاز بوده است و نه گزاردن حج. البته اگر عزم «عمره» داشته باشد موجب اشكال نميگردد. اينك روايت جعفر بدخشى در مورد مسافرت نهايى على همدانى نقل ميگردد: «... در ماه ذى القعده ٧٨٦ ه حضرت امير از ولايت سرى‌[٤]

[١] - تحايف الابرار ص ١٤.

[٢] - خ- م( با) برگ ٩٩ الف.

[٣] - در سائر مآخذ.

[٤] - يعنى كشمير و همين كلمه در« سرى‌نگر» است ر- ك: گلزار كشمير ص ٧٠ معنى سرى( شرى)« بخت» و« نصيب» است.