احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ١٠٥ - ٢ - مرآت التائبين
هاى خود اشك ندامت ريزد و از اعماق قلب رجوع الى اللّه نمايد و از رحمت خداوندى چشم عفو داشته باشد و آنچه كه ازو توبه كرده است، دوباره نسبت بآن علاقه كوچكى هم نداشته باشد.
سيد ميفرمايد كه اگرچه هركس ميتواند ادعاى عمل توبه كرده باشد ولى حقيقتا اهل توبه سه گروهند: اول كسانى كه صاحبان توبه النصوح[١] اند و استقامت احوال دارند دوم كسانى كه از كبائر مجتنب هستند ولى نميتوانند از صغائر هم برحذر باشند. از اين گروه اميد بايد داشت كه وارد گروه اول گردند.
سوم اشخاصى كه مرتكب معاصى ميشوند ولى سپس بركرده خود پشيمان ميگردند.
ايشان داراى نفوس «لوامه»[٢] هستند و ممكن است كه روزى از واقعهاى يا حادثهاى عبرت گرفته و براه راست برگردند. اما گروه چهارم را نبايد اهل توبه ناميد زيرا در آن گروه كسانى هستند كه تعادل فكر و عمل ندارند و فقط لفظ «توبه و توبه» بر زبان ميآرند ولى در ترك معاصى و اصلاح احوال نميتوانند تصميمى بگيرند. اين طبقه گمراهاناند كه بدون توشه اعمال خوب، فكر ميكنند كه در عالم ديگرى مورد آمرزش و عفو خداوندى قرار خواهند گرفت و حال آنكه بر اعمال بد خود تأسف و ندامت هم ندارند. برحمت خداوندى توجه دارند ولى از غضب و انتقامگيرى او غافلند.
سيد درين رساله درباره تعداد كبائر معاصى بحث فقهى كوچكى هم دارد.
خلاصهاش اين است كه: عبد اللّه بن عباس[٣] كبائر را هفتاد و دو و عبد اللّه بن عمر فقط چهار يا هفت ولى شيخ ابو طالب مكى[٤] انها را هفده شمرده است و سيد هم بكلام شيخ تمايلى ظاهر كرده و اين هفده كبيره را بصورت زير ذكر
[١] - اشاره به ترتيب بآيه ٨ التحريم و ٢ القيامة.
[٢] - يكى از صحابه رسول و از راويان بزرگ احاديث كه به شاگردى حضرت على هم معروف است. م ٦٨ ه مجمل فصيحى ج ١، ص ١٦٤.
[٣] - فرزند خليفه دوم حضرت عمر بن خطاب و يكى از راويان بزرگ كه فقط در« صحيحين» ٢٦٣٠ حديث از او روايت شده است م ٧٣ ه.
[٤] - صاحب« قوت القلوب» م ٣٨٦ ه كه« سعى تمام دارد تا مطابقت و موافقت طريقه صوفيه را با سنت و شريعت اثبات و احراز نمايد»- ارزش ميراث صوفيه، ص ١٦٢.