احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ٢٢٣ - مخمسات مستانشاه كابلى

شرح آن بيت است كه بعدا نقل كرده است و بهمين علت اين مخمسات بنام «شرح چهل اسرار» شهرت دارد[١] و در ديوان اشعار مستان شاه موسوم به «آتشكده وحدت»[٢] هم بچاپ رسيده است. اين مخمسهاى جالب يادآور مخمسهائى است كه مرحوم ملك الشعراء بهار از اشعار شيخ اجل سعدى شيرازى ترتيب داده است‌[٣] البته فرق سبك هردو هم آشكار است. آقاى محرم على چشتى از ارادتمندان خواجه مستان شاه مخمسات مذكور را از زبان حضرت مستان شاه شنيده و ياد داشت كرده است- او مجموعه چهل اسرار على همدانى را در خانقاه معلى كشمير از مستانشاه ياد گرفته و به بعضى حقائق عرفانى آن پى برده است اينك بعنوان نمونه انتخابى از تضمينات مستان شاه در ذيل نقل ميگردد اين تضمينات تخميسى است كه او براى دو غزل مير سيد على همدانى ترتيب داده و با نقل آن نمونه شعر على همدانى نيز مذكور ميگردد. (در هردو مورد مصرعهاى چهارم و پنجم سروده على همدانى است):

[١] - شرح چهل اسرار چاپ لاهور ماه ژوئيه، ١٨٨٨ م.

[٢] - آتشكده وحدت چاپ لاهور، ١٣١٥ ق.

[٣] - مثلا اين تضمين بهار از مقطع غزل سعدى كه عليه استبداد محمد على شاه قاجار ترتيب داده ملاحظه گردد: