احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ١٢٠ - ٧ - مكتوبات اميريه
بدانيد كه كرى يا گران گوشى را ذكر نميگوئيد بلكه «انكم تدعون سميعا قريبا و هو معكم»[١] پس بذكر جلى چه احتياج است؟ از لحاظ عقلى هم ذكر خفى اولى است: بزرگان اعمال پنهانى و سرى و خلوتى را به اخلاص نزديكتر ميدانند از ذكر جهر. ضعيف مزاجان زود عاجز ميآيند و از ترقى روحانى محروم ميمانند غرض ذكر خفى از ظاهر عقل هم مستحسن بنظر ميآيد و: «بناى دين برعقل است ... در خبر است كه روزى در خدمت رسول ٦ يكى را صفت ميكردند كه طاعت بسيار ميكند رسول ٦ پرسيد كه عقلش چون است كه اصل همه طاعت آنست[٢]».
از اشعارى كه درين رساله آورده بعضى را در ذيل نقل ميكنم:
|
درين ره هركه او صاحب قدم نيست |
ره جانش به اسرار قدم نيست[٣] |
|
|
دو گيتى را نجويد هركه مرداست |
يكى را جويد او كين هر دو كردست |
|
|
ترا تا جان بود جانان نباشد |
كه با جانان حديث جان نباشد |
|
|
تو در او گم شو كه توحيد اين بود |
كم شدن كم كن كه تفريد اين بود |
|
|
اى ترا با هر دلى كارى دگر |
در پس هر پرده بازارى دگر |
|
|
هست اين سر هر زمان پوشيدهتر |
خون جانها زين سبب جوشيدهتر |
|
٧- مكتوبات اميريه
نسخ خطى ٤٢٥٠، ٤٢٧٤ (ملك) شماره ٧٦٧ (تاجيكستان) شماره ٣٥٣، ٢٣٥٧، ٢٣٥٨ (تاشكند: ج ١ و ج ٢ فهرست فرهنگستان) دفتر هند (جلد ١: ٢٨٩) موزه بريتانيا (ر ك ريو: ٢ ص ٨٣٦).
نسخ عكسى: ٦٧٢- ١٦٦٦ (كتابخانه مركزى)
رسالهاى موسوم به مخطوبات در مجموعه شماره ٤٢٧٤ (ملى ملك) و ديگرى نام «صلواتيه» در مجموعه فيلم عكس شده بشماره ٢٠٣٠ (اصل در مشهد) كه در
[١] - ذكريه( تذكره كججى) ص ٦٣.
[٢] - ذكريه( تذكره كججى) ص ٦٣.
[٣] - مطلع غزل سيد، شماره ٦.