احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ١٥١ - ٢٣ - سير و سلوك(حق اليقين)

مسيح كه از روى حكمت خداوندى بدون پدر بدنيا آمده كلمه است: ...

كَلِمَتُهُ أَلْقاها إِلى‌ مَرْيَمَ».[١]

اينك چند عبارت كوتاه ديگر را ازين رساله نقل ميكنيم اين عبارات هم معرف فحواى رساله است و هم سبك نگارش را روشن ميسازد: «درجه اول (معرفت) كه ادناى درجاتست آنست كه بداند كه او را خدائى است يگانه قادر قديم بى‌مثل و ضدوند- هرچه خواست كرد و هرچه خواهد كند. اين مقدار معرفت شامل است اهل ايمان را ... درجه دوم معرفت استدلالى كه علماى رسوم از مفهومات و لوازم الفاظ كتاب و سنت درك كنند و به براهين عقلى و نقلى ذات صانع را ثابت دارند- درجه سوم معرفت شهودى است كه بعد از تزكيه نفوس و تطهير و تصفيه قلوب انبياء و اولياء را بواسطه ضروب تعريفات الهى از وحى و الهام و القائات ملكى و الهامات ربانى و واردات غيبى مكشوف گردد ...»

«خلاصه سخن آنست كه بدانى كه قول قائل اى مشكل حل و حل مشكل- لسان بيان حمد است يعنى اى عظيمى كه السنه جميع ملائكه و انبياى مرسل و عبارات بيان جميع كتب منزل كه سبب تحليل مشكلات دينى و واسطه تبيين معضلات كونى‌اند در شرح حقيقت اسرار ذات متعاليه تو قاصرند و افهام عقول هم از درك معرفت جناب كبرياى تو عاجز است».

٢٣- سير و سلوك (حق اليقين)

نسخه خطى: ٤٢٥٠ (ملى ملك) عكسى: ١٦٦٦ (كتابخانه مركزى).

موضوع اين رساله از عنوانهاى آن پيداست يعنى مراتب سير و سلوك سالكان و احوال اهل تصوف و عرفان. رساله با اين عبارت آغاز مى‌شود:

«الحمد للّه حق حمده و الصلوة و السلام على خير خلقه محمد و اله و اصحبه».

[١] - آيه ١٧١، سوره النساء.