احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ٧٤ - حمل تابوت على همدانى به ختلان و كيفيت مزار او
سيد به ختلان رسيد با وجود اينكه هوا گرم بود و تابوت از چنين مسافت دور آورده ميشد، از نعش مبارك بوى خوش ميآمد. جعفر بدخشى ميفرمايد كه وقتى يكى از امراى شيخ سلطان محمد حاكم بلخ و بدخشان تعجب ميكرد از اين كه چگونه ممكن است درين هواى گرم نعش على همدانى بو نگرفته باشد؟ شاه محمد گفت: تعجب تو بيهوده است زيرا على همدانى از صاحبان كمال بود و نبايستى كه نعش مباركش بو مىگرفت. بعد از تحقيق و اطلاع ثانى معلوم شد كه تا آخر نعش او خوش بو بوده است.[١]
براى توجيه بوى خوش نعش، جعفر بدخشى ميفرمايد: از تربت شيخ ابو سعيد ابو الخير (م ٤٤٠ ه) تا ١٢ سال بوى خوش ميآمد پس اگر از تابوت و نعش مير سيد على همدانى بوى خوش ميآمد، چه جاى تعجب است چون وى از ١٢ سالگى راه سلوك را شروع كرده و تا پايان حيات خود ٦١ سال در سلوك و رياضت و تزكيه و تصفيه باطن و خدمت به دين اسلام گذرانيده است؟[٢]
صاحب خلاصة المناقب مدعى است كه تابوت سيد روز ٢٥ جمادى الاولى ٧٨٧ ه به ختلان رسيده است[٣] و صاحب «واقعات كشمير» ٥ جمادى الاخرى نوشته است[٤] اين مدت از وفات سيد (٦ ذى الحجه ٧٨٦ ه) بنابر قول اول پنج ماه و چند روز و بنابر قول دوم در حدود ٦ ماه ميگذرد. مأخذ سوم ما درين مورد رساله «مستورات» است كه تاريخ رسيدن نعش مبارك سيد را در نه روز و بتاريخ چهاردهم ذى الحجه ٧٨٦ ه مضبوط كرده[٥] كه باور كردنى است و كتب مزبور، اگر به دستكارى نساخ دچار نشده مطالب آنها از اصل اشتباه است.
جعفر بدخشى ميفرمايد كه خبر فوت على همدانى در اوائل ماه صفر ٧٨٧ ه باو رسيد[٦] و از اواخر جمعه ماه صفر آن سال او به ختلان رسيده و تأليف «خلاصة المناقب» را آغاز كرده است[٧] پس از نگارش وى پيداست كه
[١] - خ- م( لا) برگ ٨٧- ١٠٠-.
[٢] - مولف ميفرمايد كه بعضى از صنف پرندگان هستند كه تا ٤٠ روز چيزى نميخورند و در هوا ميپرند و از آن پس نفس ايشان بوى خوش ميدهد پس نفس صائم الدهر على همدانى چرا بوى خوش ندهد. خ- م برگ ١٠٠- ١٠١.
[٣] - خ- م( لا) برگ ٨٨.
[٤] - ر- ك ص ٣٧ تا ٤١.
[٥] - مستورات ع برگ ٨٠.
[٦] - خ- م( با) برگ ١٠١.
[٧] - ايضا( با) برگ ٦.