احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ١١٦ - ٥ - سير الطالبين

استحقاق مرتبه مقتدائى و اهليت شيخى بتعليم ربانى ازين آيه مفهوم ميگردد كه «فوجدا عبدا من عبادنا اتينه رحمة من عندنا و علمنه من لدنا علما ...[١]

ميفرمايد كه تا لطف ايزد متعال شامل حال طالب نباشد كشف قلب و موفقيت در راه سلوك و عرفان صرفا بنا بر مجاهدات و رياضات نفس ممكن نيست چنانچه شيخ ابو حفص‌[٢] قدس اللّه سره بعد از سى سال عبادات و مجاهدات شاقه موفق شد و درين مدت قبلا عبادت خود را دليل شقاوت و حرمان ميديد.

درباره علم ظاهرى و باطنى و نيز ايمان حقيقى ميفرمايد: «علماى رسوم علم از راه سمع كلام گيرند و فقرا از سمع الهام ... علمى كه خواجه را بحرص و بخل خواند و تخم عجب و شهوت در دل روياند و بر در امير و پادشاه دواند محقق‌[٣] آن را دام شيطان و ماده خذلان داند ... شنيده باشى كه ترسايى بول سفيان ثورى‌[٤] بديد، زنار بينداخت و ايمان آورد و امروز همزاد قول علماى وقت تو بقالى را از دكان بمسجد نميتوان كرد. اين چيست؟ آن قوت نتيجه علم الهام است و اين سستى اثر نطق بى‌عمل تو ... طالبان راه را اقتدا بعلماى رسوم نشايد زيرا كه آن طائفه اصحاب مذاهبند و اين ارباب مشارب ... حضرت صمديت مؤمنان را از ايمان اول به ايمان دوم ميخواند كه‌ «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا آمِنُوا بِاللَّهِ»[٥] و از تصديق حقيقت صدق طلبد ...

«... متقى آنست كه جامه وجود خود را از آلايش صفات بشرى پاك تواند كرد و به مصقله صدق زنگ شرك از آيينه دل تواند سترد و شرك سالكان تعلق به اسباب و رعايت وسائط است و هر نفس كه بادناس اين شرك‌

[١] - آيه ٦٥، سوره كهف.

[٢] - عمرو بن سلمه نيشابورى( ابو حفص حداد) م بين ٢٧٤ تا ٢٧٧ ه( نفحات الانس، ص ٥٨).

[٣] - يكى از القاب مير سيد على همدانى است و اين تعبير را ظاهرا جامع رساله آورده است.

[٤] - زاهد و فقيه معروف كه در تقوى و پرهيزكارى در عهدش بى‌نظير بود( م ١٦١ ه) ارزش ميراث صوفيه، ص ٦٤.

[٥] - آيه ١٣٦، سوره النساء.