ترجمه كليله و دمنه - نصرالله منشي - الصفحة ١١٣ - دو بط و باخه دوست آنان
|
از مرگ حذر كردن دو وقت روا نيست |
روزي كه قضا باشد و روزي كه قضا نيست |
|
طيطوى نر گفت: شنودم اين مثل، و لكن مترس و جاى نگاه دار. ماده بيضه بنهاد. وكيل دريا اين مفاوضت [١] بشنود، از بزرگ منشي و رعنائي [٢] طيطوى در خشم شد و دريا در موج آمد و بچگان ايشان را ببرد. ماده چون آن بديد اضطراب كرد و گفت: من ميدانستم كه با آب بازي نيست، و تو بناداني بچگان باد دادي [٣] و آتش بر من بباريدي، اى خاكسار، باري تدبيري انديش. طيطوى نر جواب داد كه: سخن بجهت گوى، و من از عهده قول خويش بيرون ميآيم و انصاف خود از وكيل دريا ميستانم.
در حال بنزديك [٤] ديگر مرغان رفت و مقدّمان هر صنف را فراهم آورد و حال باز گفت، و در اثناى آن ياد كرد كه: اگر همگنان [٥] دست در دست ندهيد و در تدارك اين كار پشت در پشت نه ايستد وكيل دريا را جرأت افزايد، و هرگاه كه اين رسم مستمرّ گشت همگنان در سر اين غفلت شويد. مرغان جمله بنزديك سيمرغ رفتند، و صورت واقعه با او بگفتند، و آينه فرا روى او داشتند كه اگر در اين انتقام جدّ ننمايد بيش شاه مرغان نتواند بود.
سيمرغ اهتزاز [٦] نمود و قدم بنشاط در كار نهاد. مرغان بمعونت و مظاهرت او قوي دل گشتند و عزيمت بر كين توختن مصمّم گردانيدند. وكيل دريا قوّت سيمرغ و ديگر مرغان شناخته بود بضرورت بچگان طيطوى باز داد.
و اين افسانه بدان آوردم تا بداني كه هيچ دشمن را خوار نشايد داشت. شنزبه گفت: در جنگ ابتدا نخواهم كرد امّا از صيانت نفس چاره نيست. دمنه گفت: چون بنزديك او روى علامات شرّ بيني، كه راست نشسته باشد و خويشتن را بر افراشته و دم بر زمين ميزند، شنزبه گفت: اگر اين نشانها ديده شود حقيقت غدر از غبار شبهت بيرون آيد.
______________________________
[١]. (٣) مفاوضت سخن پيوستن با يكديگر و گفتگو كردن. اصل معني شركت
كردن كسي با ديگري است در كاري بتساوي و برابري. بزرگ منشي بزرگي طبيعت و بلندي
مقام شخص در پيش خود كه خويشتن را بزرگ شمارد.
[٢]. (٣) رعنائي رجوع شود به رعنا در حاشيه بر ص ٦١ س ٨.
[٣]. (٥) باد دادن بدون «به» يا «بر» سابقا هم داشتيم (٥٣/ ٣)، و بباد دادن در ٧٩/ ٢. باز در اين عبارت آب و باد و خاك و آتش را جمع كرده است.
[٤]. (٨) «بنزديك» از نسخه اساس ساقط شده است.
[٥]. (٩) و (١٠) همگنان، در نسخه اساس: همكان.
[٦]. (١٣) اهتزاز ص ١٥ ح بر س ٧ ديده شود؛ نيز ٣٢/ ١١ و ٣٤/ ١٣.