احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ٣١٨ - فتوت در شبه قاره پاكستان و هند

هند آمده و خود از ملازمان محمد دارا شاه قادرى پسر شاه جهان بوده است.

او سپاهى پيشه و شجاع و خيلى با شخصيت بود و در هنگامه حمله احمد شاه ابدالى به لاهور، شهيد شد.[١]

گذشته از اين‌ها:

- مير سيد على همدانى (٧١٤- ٧٨٦ ه) كه رساله فتوتيه وى چندين بار مورد استشهاد قرار گرفته، در حدود ده سال در شبه قاره به‌سر برده و احتمالا بتشكيل مراكز فتوت در اين منطقه مبادرت نموده و علاوه بر رساله فتوتيه، مكتوب وى بنام سلطان محمد بهرام شاه بن سلطان خان، حاكم بلخ و بدخشان هم حاكى از وابستگى وى به مسلك فتوت مى‌باشد.

- ميرزا عبد القادر بيدل عظيم آبادى (م ٧٢٠ م) از شعرا و نويسندگان بزرگ، در كتب منثور خود درباره فتوت مطالب مبسوطى آورده كه البته مى‌تواند شاهد وجود فتوت در شبه قاره هند و پاكستان باشد.

- سيد على هجويرى لاهورى (م اواخر قرن ٥ ه) در كشف المحجوب خود مطالبى درباره جوانمردى از نظر تصوف و اخلاق گنجانده است.

- گزارش‌هاى مربوط به عملكردهاى عيارانه و شطارانه مردم شبه قاره را در داستان تركتازان هند (٣ جلد) و نواى معارك (كه تاريخ ناحيه سند است) و در مآخذ ديگر مى‌توان مشاهده كرد.

- فرقه روشنيه منسوب به ميان بايزيد انصارى جالندرى (م در ناحيه بنون در ٩٨٠ ه) هم در ضمن ضديت با حكومت‌ها، در حكم عياران بوده‌اند و فعاليتهاى حزب روشنيه را در منتخب التواريخ ملا عبد القادر بدايونى مى‌توان ديد.

- خاورشناس شهير، لوئى ماسينون فرانسوى هم از مردم عيار نماى لاهور در لاهور يادى كرده است.

[١] - تذكره شعراى پنجاب، ص ٢٧١. نيز براى اطلاع از كارهاى جوانمردانه صوفيه در بنگال ر- ك مجله« المعارف» به زبان اردو، صفحه ٢٦- ٢٣( فوريه ١٩٦٩ م).