فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٤١٣ - وظائف و مسئولیتهای شورای نگهبان

٢. تشخيص صلاحيت داوطلبان (واجد شرايط بودن آنها) چگونه بايد احراز گردد؟

بررسى مطلب اول مربوط به بحث قوه مجريه و نهاد رياست جمهورى است كه ما در جاى ديگر آن را مورد بحث قرار داده‌ايم. اما در مورد مطلب دوم بايد گفت ارجاع امر تشخيص صلاحيت كانديداها براى رياست جمهورى به قوه مقننه يا قوه قضائيه نوعى اعمال نفوذ در قوه مجريه و نتيجتاً منافى با اصل تفكيك و استقلال قوا كه در اصل پنجاه و هفتم نيز به آن تصريح شده خواهد بود، و واگذارى آن به تشخيص مردم نيز به دليل تخصصى بودن صفات و شرايط لازم براى داوطلبى رياست جمهورى موجب گمراهى مردم مى‌گردد و از سوى ديگر اصولاً مراعات قانون اساسى را نمى‌توان به تشخيص عامه مردم واگذار كرد.

از اينرو بايد صلاحيت داوطلبان رياست جمهورى توسط نهاد مستقلى مورد اطمينان كه مرجع در مسائل اساسى و قانون اساسى است مورد بررسى قرار گرفته و پس از احراز آن به مردم اعلام گردد.

به همين دليل است كه در بند چهارم اصل يكصد و دهم قانون اساسى صلاحيت داوطلبان رياست جمهورى از جهت دارا بودن شرايطى كه در قانون اساسى آمده بايد قبل از انتخابات به تأييد شوراى نگهبان و در دوره اول انتخابات رياست جمهورى (قبل از تشكيلات اولين شوراى نگهبان) به تأييد رهبر برسد.

در حقيقت شوراى نگهبان كارى را به نمايندگى از رهبر انجام مى‌دهد كه ذاتاً از مسئوليتهاى رهبرى و از شئون ولايت امر و اختيارات ولى فقيه است. در جمهورى اسلامى ايران رئيس جمهور داراى اختياراتى است كه مشروعيت آن موكول به امضا ولى فقيه است و بدون آن غير فقيه نمى‌تواند آن اختيارات را اعمال نمايد (حتى با داشتن آراء مردم و مشروعيت مردمى).

٧. نظارت بر انتخابات رياست جمهورى

شوراى نگهبان طبق اصل نود و نهم قانون اساسى بر انتخابات رياست جمهورى نظارت دارد، ولى در اصل يكصد و هيجدهم قانون اساسى در مورد اولين انتخابات