فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٣٦ - نظامهای اجرائی

١. نظام كابينه‌اى

منظور از نظام كابينه‌اى آن نوع قوه مجريه‌اى است كه اعضاى آن توسط رهبران حزب اكثريت و يا رهبران ائتلافى پارلمان تعيين مى‌گردند و از مشخصات كلى اين نظام آن است كه وزراى كابينه عضويت يكى از مجالس قوه مقننه را دارا هستند.

و نيز رهبرى و هدايت دستگاه قانون‌گذارى را بر عهده دارند. و رئيس حكومت، تشريفاتى است و رئيس كابينه مسئول رسمى كشور است. سيستم بريتانيا و كشورهاى مشترك المنافع، كابينه‌اى است.

٢. نظام جمهورى

كه در آن مقام رياست جمهورى مسئوليت اجرائى را بر عهده دارد و نخست وزير و وزراء را تعيين مى‌كند و وزراء عضويت قوه مقننه را ندارند و منبعث از آن نيز نيستند.

در اين نظام، قوه مقننه و قوه مجريه دو قوه جداگانه و مستقل از يكديگرند و پارلمان، نخست وزير و وزراى انتخابى رئيس جمهورى را تأييد و يا استيضاح مى‌كند. در نظام جمهورى رئيس و مسئول قوه مجريه با آراء عمومى انتخاب مى‌شود.

بنابراين، جمهورى چهارم فرانسه را كه در آن رئيس جمهور توسط پارلمان انتخاب مى‌شد، با وجود تشابه اسمى، نمى‌توان نظام جمهورى از نظر قوه مجريه دانست. زيرا نظام اجرائى آن از خصائص نظام كابينه برخوردار بوده و قوه مجريه داراى استقلال كامل نبوده است.

٣. نظام اجرائى گروهى

كشورهائى مانند شوروى، سوئيس و اروگوئه داراى نظام اجرائى گروهى است و مسئوليت و رياست اجرائى، بر عهده گروهى قرار دارد كه بصورت شورائى عمل مى‌كنند. در اين نظامها نيز رئيس حكومت كه معمولاً رئيس جمهورى است تشريفاتى است و مسئوليت عمده و رسمى بر عهده گروه خاصى است. در كشور اتحاد جماهير