فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٣٧ - عوامل سیاستگذاری

شوروى (سابق) شوراى وزيران توسط شوراى عالى كه بمنزله پارلمان بود انتخاب مى‌شدند.

عوامل سياست‌گذارى

معمولاً دو عامل عمده در سياست‌گذارى و تنظيم لوايح قانونى هيئت دولت و كابينه مؤثر است:

١. نقطه نظرهاى گروه

يا حزب و بطور كلى اكثريتى كه قوه مجريه را بوجود آورده و در تشكيل كابينه نقش مؤثرى داشته‌اند.

٢. خواسته‌ها و نظرات گروه فشار

كه معمولاً توسط اقليتها اعمال مى‌گردد.

هيئت دولت از آنجا كه بقاى كابينه و قدرت را در گرو اين دو عامل مى‌بيند ناگزير بر اساس سياست‌گذارى خود را بر اين دو پايه قرار مى‌دهد. در صورتى كه يك دولت خدمتگزار و كاردان و امين بايد ارزشهاى جامعه و مصالح و منافع عموم (ملت و آينده كشور) را پايه اصلى برنامه‌ريزيها و سياست‌گذاريها قرار دهد. و همين شيوه مى‌تواند معنى صحيح مردمى بودن هيئت دولت باشد.

رياست قوه مجريه

در نظامهاى مختلف، رياست قوه مجريه متناسب با مكانيزم حاكميت، به گونه‌اى متفاوت تعيين و مشخص مى‌گردد:

در نظامهاى مشروطه استبدادى (مانند مشروطه سلطنتى سابق ايران) شاه، رياست قوه مجريه و مسئوليت عزل و نصب اعضاى كابينه را در دست دارد و در مشروطه سلطنتى از نوع بريتانيا، رياست قوه مجريه بر عهده نخست وزير است كه از سوى اكثريت پارلمان انتخاب مى‌شود. و در برخى از جمهوريها رئيس جمهور منتخب مردم، رئيس قوه مجريه است. و در برخى ديگر مانند جمهورى چهارم فرانسه رئيس جمهور منتخب پارلمان، عهده‌دار رياست كابينه است و در بعضى ديگر نخست‌وزير منتخب پارلمان، عهده‌دار رياست قوه اجرائى است.