فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٥٧٩ - آزادي هاى اساسى

امكان اشتغال به كار و شرايط مساوى را براى احراز مشاغل ايجاد نمايد. زيرا بدون چنين زمينه‌اى آزادى شغل معناى صحيحى نخواهد داشت و در اشتغال، تنها ملاك، امانت و كاردانى خواهد بود. چنانكه امير المؤمنين عليه السلام فرمود:

[٣] ">لا تقلبن فى استعمال عمالك و امرائك شفاعة الا شفاعة الكفاءة و الامانه

هيچ‌كس را نمى‌توان از محل اقامت خود تبعيد كرد يا از اقامت در محل مورد علاقه‌اش ممنوع يا به اقامت در محلى مجبور ساخت مگر در مواردى كه قانون مقرر مى‌دارد.

پيامبر اكرم (ص) فرمود: البلاد بلاد اللّه و العباد عيال اللّه حيثما اصبحت خيراً فاقم [٢] .

على عليه السلام فرمود:

خير البلاد ما حملك

حق دادخواهى

شعار (لا [٦] [٤] ٨; تَظْلِمُونَ وَ لاٰ تُظْلَمُونَ‌)٤ و افشاى ستم و ستمكار (لاٰ يُحِبُّ الله اَلْجَهْرَ بِالسُّوءِ مِنَ اَلْقَوْلِ إِلاّٰ مَنْ ظُلِمَ‌) [٥] و حرمت ستم و ستمكشى در اسلام نه تنها حق دادخواهى را براى انسان محترم شمرده بلكه آن را براى احياى حق و عدالت و امحاى باطل و ظلم واجب كرده است.

اهميت فوق العاده و ارزش خطيرى كه اسلام براى اجراى عدالت و امر قضاوت قائل شده نشانگر احترام به حق دادخواهى فرد است٦.

ايجاد دادگاههاى صالح، اولين شرط احترام به حق دادخواهى است بطورى كه بايد همگان امكان دسترسى به دادگاههاى صالح را داشته باشند.

قانون اساسى تصريح مى‌كند:

همه افراد ملت حق دارند اينگونه دادگاهها را در دسترس داشته باشند و هيچ‌كس را نمى‌توان از دادگاهى كه بموجب قانون، حق مراجعه به آن را دارد منع

[١] . نهج البلاغه، نامه ٥٣.

[٢] نهج الفصاحه، ص ٢٢٣.

[٣] نهج البلاغه، حكم شماره ٤٤٢.

[٤] بقره، آيه ٢٧٩.

[٥] نساء، آيه ١٤٨.

[٦] در بخش قوه قضائيه بحثى در اين زمينه به ميان آورده‌ايم.