فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٤٦٣ - شورا از دیدگاه کتاب و سنت

در روند تحول جامعه سياسى نمى‌تواند تحقق بيابد، اصل شورا براى حكومت اسلامى نهادى اجتناب‌ناپذير خواهد بود.

شورا از ديدگاه كتاب و سنت

در منابع اسلامى (كتاب و سنت) اصل شورا بعنوان شيوه‌اى اجتناب‌ناپذير در مديريت جامعه سياسى اسلام پذيرفته شده و بر آن تأكيد گرديده است.

قرآن يك بار در زمينه تبيين خصائص مؤمنين و رهروان راه مكتب، اصل شورا را بعنوان يك خصيصه جوشيده از ايمان و جامعه اسلامى معرفى مى‌كند:

(وَ اَلَّذِينَ اِسْتَجٰابُوا لِرَبِّهِمْ وَ أَقٰامُوا اَلصَّلاٰةَ وَ أَمْرُهُمْ شُورىٰ بَيْنَهُمْ وَ مِمّٰا رَزَقْنٰاهُمْ يُنْفِقُونَ وَ اَلَّذِينَ إِذٰا أَصٰابَهُمُ اَلْبَغْيُ هُمْ يَنْتَصِرُونَ‌) ١ .

افراد شايسته با ايمان كسانى هستند كه نداى پروردگارشان را اجابت نموده و پرستش خدا را به پاى داشته و امورشان را بين خود به شور مى‌گذارند و با شورا حل و فصل مى‌كنند و از آنچه كه به آنها روزى داده‌ايم انفاق مى‌نمايند و كسانى هستند كه به هنگام تجاوز به يارى همديگر مى‌شتابند.

و بار ديگر بصورت يك فرمان و دستور الهى بيان مى‌كند و التزام به نظام شورا را بر پيامبر مقرر مى‌دارد و بر احترام به ديدگاهها و نظريات همرزمان و همرهان مكتب تأكيد مى‌ورزد و آن را از خصائص رهبرى و از رموز پيروزى مى‌شمارد:

(فَبِمٰا رَحْمَةٍ مِنَ الله لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ اَلْقَلْبِ لاَنْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اِسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَ شٰاوِرْهُمْ فِي اَلْأَمْرِ فَإِذٰا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى الله إِنَّ الله يُحِبُّ اَلْمُتَوَكِّلِينَ‌) [٢] .

بخاطر رحمت و عنايت خاص خدا بود كه توانستى با مردم نرمخو باشى. هرگاه تندخو و سخت دل مى‌بودى از اطرافت پراكنده مى‌شدند. از اينرو از اشتباهاتشان در گذر و در مقابل گناهانشان از خدا برايشان طلب آمرزش كن و در امور با آنان مشورت نما. هرگاه تصميم گرفتى توكل به خدا كن كه خداوند متوكلين را دوست مى‌دارد.

[١] شورا، آيه ٣٨-٣٩.

[٢] آل عمران، آيه ١٥٩.