فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٣٠٧ - ترتیب شور در طرحها و لوایح عادى

در اينجا به توضيح مختصرى درباره هر يك از اقسام طرحها و لوايح مى‌پردازيم:

اول: لوايح و طرحهاى (دو شورى)

بطور كلى تمام لوايح دو شورى خواهد بود به استثناى لايحه كل كشور لوايح مربوط به تقاضاى اعتبارات براى مخارج مخصوص و نيز طرحها و لوايحى كه فوريت آن تقاضا و تصويب شده باشد.

ترتيب شور در طرحها و لوايح عادى

شور اول:

موقعى كه گزارش كميسيونهاى مربوط در خصوص لايحه يا طرح عادى (جز در مورد عهود و مقاوله‌نامه‌ها) [١] براى «شور اول» در جلسه علنى مطرح مى‌گردد بايد قبلاً در كليات آن از لحاظ رد و قبول منافع و مضار آن (بدون ورود در موارد و جزئيات) مذاكره شود. پس از ختم «شور در كليات» و تصويب كفايت مذاكرات در آن باب، رئيس نسبت به ورود در شور ماده واحده (يا مواد) از مجلس اخذ رأى مى‌كند و در صورتى كه رأى داده نشد رئيس رد لايحه را اعلام مى‌كند، و هرگاه راى موافق داده شد شروع به مذاكره در ماده واحده يا مواد مى‌شود و بعد پيشنهادهاى كتبى واصله نسبت به هر يك از مواد و همچنين مواد الحاقيه (كه هر دو بايد كاملاً مربوط به موضوع مواد لايحه باشد) جداگانه قرائت و بدون بحث به

[١] . از آنجا كه در اين نوشتار و نيز قانون اساسى، اصطلاحات عهدنامه، مقاوله‌نامه، قرارداد و موافقت‌نامه، به كار برده شده است (طبق اصل هفتاد و هفت قانون اساسى عهدنامه‌ها و مقاوله‌نامه‌ها، قراردادها و موافقت‌نامه‌هاى بين المللى بايد به تصويب مجلس برسد) لذا توضيح مختصرى براى هر يك ذكر مى‌شود: عهدنامه: (يا معاهده) قرارداد بين المللى عمومى (بين دو دولت عضو سازمان ملل) است. قرارداد: پيمان تجارتى كه اكثراً يك طرف آن افراد عادى هستند. در زبان فارسى گاهى شامل عهدنامه هم مى‌شود. مقاوله‌نامه: پيش نويس يك عهدنامه يا يك قرارداد است كه در سطح مسئولين پائين‌تر منعقد مى‌شود و الزام‌آور و قابل اجراست. موافقت‌نامه: قرارداد يا عهدى است كه اعتبار آن كمتر از عهدنامه يا قرارداد و بيشتر از مقاوله‌نامه است.