فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٥٦٨ - اصل مساوات و برابری

و ان اباكم واحد كلكم لآدم و آدم من تراب ان اكرمكم عند الله أتقاكم و ليس لعربى على عجمى و لا لاحمر على ابيض و لا لابيض على احمر فضل الا بالتقوى) [١] .

[١٠] . ارزش هر انسانى به ميزان عمل و كيفيت آن بستگى دارد (كُلُّ نَفْسٍ بِمَا كَسَبَتْ رَهِينَةٌ) [٢] و معيار ارزيابى هر فردى توانائى و شايستگى اوست

[٣] ">(قيمة كل امرئ ما يحسنه)

و شخصيت واقعى هر انسان را بايد در وجود خود او جستجو كرد

(من فاته حسب نفسه لم ينفعه حسب آبائه)

٣ و شخصيت اضافى و اعتبارى بدون شخصيت ذاتى سودى ندارد (

من ابطأ به عمله لم يسرع به نسبه)

[٤] و اگر از شخصيت تقوائى انسانها صرفنظر شود همه آنها على رغم تمامى تفاوتها و اختلافهايشان برابرند. (اصل المرء دينه و حسبه خلقه كرمه تقواه و ان الناس من آدم شرع سواء) [٥] .

[١١] . اسلام امتيازطلبيهاى مبتنى بر ثروت و قدرت را محكوم مى‌كند (وَ ق [٦] ٤ [٨] ;الُوا نَحْنُ أَكْثَرُ أَمْوٰالاً وَ أَوْلاٰداً وَ مٰا نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ قُلْ إِنَّ رَبِّي يَبْسُطُ اَلرِّزْقَ لِمَنْ يَشٰاءُ وَ يَقْدِرُ وَ لٰكِنَّ أَكْثَرَ اَلنّٰاسِ لاٰ يَعْلَمُونَ‌)٦ و براى خصائص نژادى نقشى در تقسيم عادلانه حقوق مردم قائل نمى‌شود (انى لا ارى فى هذا الفىء فضيله لبنى اسماعيل على غيرهم) [٧] و همه را در برابر قانون يكسان مى‌شمارد (الناس كلهم سواء كاسنان المشط)٨ و حقوق و وظائف را متلازم و متساوى در مورد همه تعميم مى‌دهد

(الحق لا يجرى لاحد إلاّ جرى عليه و لا يجرى عليه إلاّ جرى له)

[٩] و به زمامداران و دولتمردان دستور مى‌دهد كه همه را در برابر حق يكسان ببينند

(و ليكن امر الناس عندك فى الحق سواء)

١٠ و اعلان شعار مساوات را در جامعه لازم مى‌شمارد

(و اعلموا ان الناس عدنا فى الحق اسوة)

١١ (خذ سواء و اعط سواء) [١٢] .

على (ع) به فرمانداران خود دستور مى‌داد حتى در نگاه كردن به مردم نيز

---

[١] . از سخنان پيامبر اسلام (ص) در حجة الوداع، رجوع شود به تحف العقول، ص ٢٩.

[٢] مدثر، آيه ٣٨.

[٣] نهج البلاغه، باب حكم شماره ٣٨٩.

[٤] نهج البلاغه، باب حكم شماره ٢٢.

[٥] امام باقر (ع) سفينة البحار، ج ٢، ص ٣٤٨.

[٦] سبا، آيه ٣٦ و ٣٥.

[٧] وسائل الشيعة، ج ١١، ص ٨٠.

[٨] من لا يحضره الفقيه، ص ٥٧٩.

[٩] نهج البلاغه، خطبه ٢١٦.

[١٠] نهج البلاغه، نامه ٥٩.

[١١] نهج البلاغه، نامه ٧٠.

[١٢] وسائل الشيعة، ج ١٢، ص ١٠.