فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢١٩ - کلیات

اعضاى شوراها و نظائر آن بكار مى‌رود.

٢. همه پرسى و رفراندوم كه در موارد پيش‌بينى شده در قانون اساسى اجرا مى‌گردد.

گرچه جرائد و احزاب و بيشتر قدرت طلبان همواره مدعى آنند كه زبان مردمند و سخنگوى افكار عمومى هستند و ديدگاهشان نشانگر وجدان آگاه ملت و آراء عمومى است و از اين شيوه بعنوان راهى براى مختل كردن افكار عمومى و تزلزل و اضطراب در وجدان و ضمير باطنى مردم استفاده مى‌كنند، ولى اين حقيقت را نمى‌توان انكار كرد كه گاه در يك جامعه مى‌توان ديد كه شخصيت برجسته‌اى از ميان مردم مى‌جوشد و چون قطره خود را در اقيانوس انسانها حل مى‌كند و به دليل شناخت صحيح و صادقانه‌اى كه از مردم خود دارد و اعتمادى كه مردم نسبت به او ابراز مى‌دارند زبانش سخنگوى مردم و بيانش نشانگر خواست و ضمير باطنى و بالاخره رأى او نشانه افكار و آراء عمومى است.

نمونه‌هاى زيادى از اين شخصيتهاى مردمى را مى‌توان در ميان ملتهاى مختلف يافت. بى‌شك رهبر انقلاب اسلامى حضرت امام خمينى (قدس سرّه) در كشور ما نمونه بارز و فرد شاخصى از اين شخصيتهاست.

ولى از آنجا كه اين مطلب مدعيان فراوان دارد و گاه تشخيص صحت آن دشوار است ناگزير بايد آراء عمومى از يكى از دو راه انتخاب و همه پرسى مشخص گردد.

د. پاسخ به يك شبهه:

اصل ششم قانون اساسى مبين ويژگى مردمى بودن نظام جمهورى اسلامى است و همين امر براى عده‌اى سؤال‌انگيز است كه آيا نظامى با مشروعيت الهى و متكى به ولايت فقيه جامع الشرائط چه لزومى دارد كه متكى به خواست و آراء عمومى مردم هم باشد؟ آيا اين شيوه نوعى شرك نيست‌؟

در پاسخ اين شبهه و ايراد بايد به نكات زير دقت توجه داشت:

[١] . خداوند انسان را آزاد آفريده و هم او انسان را بر سرنوشت خويش حاكم گردانيده بنابراين اعمال انسانها بايد متكى بر اراده آزاد و رأى انتخابى آنها باشد.

٢. نفى اكراه در آيه: (لاٰ إِكْرٰاهَ فِي اَلدِّينِ قَدْ تَبَيَّنَ اَلرُّشْدُ مِنَ اَلْغَيِّ‌) نشان‌دهنده آن

[١] . بقره، آيه ٢٥٦.