فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٣٨ - عوامل سیاستگذاری

نقش نخست وزير

نخست‌وزير كه در نظام كابينه‌اى، رياست هيئت وزيران و كابينه را بر عهده دارد و در نظام جمهورى تنها رياست هيئت وزراء بر عهده اوست، وظيفه عمده‌اش ايجاد هماهنگى بين وزراء، و كار وزارتخانه‌هاست. اين وظيفه خطير در حقيقت از استقلال وزارتخانه‌ها كه نتيجه منطقى مسئوليت هر وزير است ناشى مى‌گردد. زيرا استقلال بدون هماهنگى به نوعى گسيختگى و عدم كنترل مى‌انجامد و نخست وزير عهده‌دار كنترل و ايجاد هماهنگى در ميان وزارتخانه‌ها و همكارى بين وزراست.

نخست وزير، نوعى رابط بين تشكيلات مستقل وزارتخانه‌هاست و عملا به كارها سرعت مى‌بخشد و از آنها مسئوليت مى‌طلبد و خود عهده‌دار كار مشخصى نيست. تنها در شرايط استثنائى، بنا به تصويب قوه مقننه، مسئوليت يك يا چند وزارتخانه را بر عهده مى‌گيرد و مستقيماً در وظائف آنها دخالت مى‌كند.

ارتباط مستقيم سازمانها و نهادهاى قوه مجريه

در تقسيم‌بنديهاى تشكيلاتى و تعيين حدود اختيارات و مسئوليتهاى وزارتخانه‌ها على رغم همه پيش‌بينيها و مرزبنديهاى مسائل مشترك بين دو يا چند وزارتخانه مطرح مى‌گردد، كه جز با همكارى مستقيم، قابل حل نخواهد بود.

بعبارت ديگر يك مسأله اجتماعى مى‌تواند از ابعاد مختلف با چندين وزارتخانه ارتباط پيدا مى‌كند. مثلا موضوعاتى از قبيل حد اقل دستمزد يا اعطاى پروانه كار، به هر يك از وزارتخانه‌هاى كار و اقتصاد و دارائى مربوط مى‌گردد، و نيز معاملات خارجى مثلا با وزارت امور خارجه و اقتصاد و بازرگانى و احياناً صادرات مرتبط مى‌گردد.

حل اين گونه مسائل به همكارى نزديك و هماهنگى مستقيم نيازمند است و پيچيدگى مسائل اجتماعى و اقتصادى و فرهنگى، نوعى آميختگى توأم با محدوديتهاى قانونى را بين وزارتخانه‌ها ايجاب مى‌كند.