فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٠٨ - مبحث سوم مشكل دولتها از نظر حقوقى

فرانك و حوزه دلار، و اتحاديه‌هاى سياسى مانند بلوك شرق و بلوك غرب، و اتحاديه‌هاى نژادى، مانند اتحاديه عرب را نام برد.

در نيم‌قرن اخير انعقاد پيمانهاى چند جانبه و تشكيل اتحاديه‌ها، در حيات سياسى ملل، اهميت فوق العاده‌اى كسب كرده است. برخى از اين پيمانها بجز اهميت سياسى و اقتصادى از خصلت فرهنگى نيز برخوردار است مانند اتحاديه‌هايى بين كشورهاى واجد تمدن و فرهنگ مشابه، منعقد مى‌گردد، از قبيل اتحاديه كشورهاى اروپائى يا شوراى اروپائى.

در كنار اين اتحاديه‌ها، نوع ديگرى از پيمانها نيز ديده مى‌شود كه گرچه بظاهر بعنوان اتحاديه و با پوشش همكاريهاى اقتصادى و نظامى و فرهنگى تشكيل مى‌گردد، ولى در حقيقت، سيستم مستعمراتى تغيير شكل يافته‌اى بيش نيست. و بعبارت ديگر بجاى سياستهاى قديم امپرياليستى و مستعمراتى، سياست جديدى بكار برده مى‌شود كه از پوشش توجيه كننده‌اى برخوردار است.

اين اتحاديه‌ها كه معمولاً يك طرف آن قدرتهاى بزرگ سلطه‌جو هستند، داراى هيچ‌گونه پيوند معنوى و فرهنگى نبوده و بر خواسته‌ها و تمايلات ملتها متكى نيستند و هدف نهائى آنها به كار گرفتن نيروها و امكانات كشورهاى كوچك در راه مقاصد و منافع امپرياليستى قدرتهاى بزرگ است.

ظاهر امر در اين اتحاديه‌ها نشان دهنده احترام متقابل است. ولى باطن كار جلوگيرى از اصطكاكهاى ناباب و مزاحمى است كه در صورت عدم تشكيل كشورهاى عضو، ممكن است منافع قدرتهاى بزرگ را به مخاطره افكند.

نمونه اين نوع پيمانها و اتحاديه‌ها را مى‌توان در پيمان سنتو مشاهده كرد كه بين كشورهائى با فرهنگ و قدرت و تمدن متفاوت، چون آمريكا، انگلستان، عراق، تركيه، ايران و پاكستان انعقاد يافته بود.