فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٦٦ - نگاهی به فرمان امام در نهج البلاغه

حكومتى پيامبر به وى تفويض شده است [١] ».

با فرض اينكه كليه اين عناوين در مورد فقيه جامع الشرائط نيز آمده است به سهولت مى‌توان اين نتيجه منطقى را بدست آورد كه اختيارات و مسئوليتها، در «نيابت خاص» و «نيابت عام»، يكسان و مشترك و همگونه است.

اكنون با توجه به اين مقدمه، بايد با بررسى فرامينى كه جهت تعيين وظائف و مسئوليتهاى و اختيارات نائبان خاص، مانند مالك اشتر، صادر شده حدود ولايت و مسئوليتهاى فقيه عادل را كه نائب عام امام معصوم است، بدست آورد. در اين مورد ما بعنوان نمونه به نقل چند فراز اكتفا مى‌كنيم:

١. كسى كه از طرف امام معصوم نيابت دارد، داراى سمت ولايت و حق حاكميت و سلطه شرعى است:

[٣] ">«فإنك فوقهم و والى الامر عليك فوقك و الله فوق من ولاك و قد استكفاك امرهم»

٢. او داراى حق تشكيل دولت و انتخاب وزراء است:

«ان شر وزرائك من كان للاشرار قبلك وزيراً» و «انى قد وجهتك الى بلاد قد جرت عليها دول قبلك»

٣. او بايد به تشكيل و تجهيز ارتش همت گمارد و فرماندهى ارتش را به عهده گيرد:

«فول من جنودك انصحهم فى نفسك لله و لرسوله و لامامك و انقاهم جيباً و افضلهم حلماً»

٤. نظام شورائى صحيح را بنيانگذارى و مستقر نمايد:

«و لا تدخلن فى مشورتك بخيلاً يعدل بك عن الفضل و يعدك الفقر و لا جباناً يضعفك عن الامور و لا حريصاً يزين لك الشره بالجور

٥. تشكيلات قضائى صالحى را براى برپائى عدالت اجتماعى بوجود آورد:

«ثم اختر للحكم بين الناس افضل رعيتك فى نفسك... ثم اكثر تعاهد قضائه و افسح له فى البذل ما يزيل علته»

٦. نيروهاى مسلح نظامى و انتظامى نبايد بين او و مردم فاصله ايجاد كنند و اين دستور بطور ضمنى نشان دهنده وجود نيروهاى انتظامى و تشكيلاتى است كه امروز

[١] . عوائد نراقى، ص ١٨٨.

[٢] نهج البلاغه، نامه ٥٣.

[٣] نهج البلاغه، نامه ٥٣.

[٤] نهج البلاغه، نامه ٥٣.

[٥] نهج البلاغه، نامه ٥٣.

[٦] نهج البلاغه، نامه ٥٣.