فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٥٨٠ - آزادي هاى اساسى

كرد.

از آنجا كه هر كسى قادر به دفاع از خود و اقامه دعوى در دادگاه نيست حق انتخاب وكيل از شرايط احترام به حق دادخواهى است.

اهميت مسأله قضاوت و شرايط خاص آن ايجاب مى‌كند كه مجازات جز از طريق دادگاه صالح و به موجب قانون اجرا نگردد و براى كنترل دستگاه قضائى و خوددارى از هر نوع احتمال غرض‌ورزى دادرسان و نيز جلب اعتماد عمومى و كمك از وجدان جامعه، علنى بودن محاكمات لازمه آزادى و حق دادخواهى افراد است.

اسلام با الغاى اثر هر نوع عملى كه با اجبار و اكراه انجام مى‌گيرد [١] اجبار به شهادت و اقرار يا سوگند را منع و فاقد اثر قرار داده است.

اصل برائت از اصول عمليه در علم اصول فقه و از مبانى فقه اسلامى است و به مقتضاى آن هر كسى تا جرمى درباره‌اش ثابت نشده محكوم به برائت است و براى مجرم شناخته شدن هر انسانى لازم است دادگاه صالح بر آن حكم نمايد.

از آنجا كه بر اساس قاعده لا ضرر زيان‌رسانى به ديگران ممنوع است هيچ‌كس نمى‌تواند اعمال حق خويش را وسيله اضرار به غير و يا تجاوز به منافع عمومى قرار دهد و بخاطر استيفاى حق خويش مصالح جامعه و امنيت و سلامتى و حقوق ديگران را به مخاطره افكند.

حق آموزش و پرورش

تعليم و تربيت از اهداف عاليه انبياء (وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ) [٢] و ضرورتى اجتناب‌ناپذير در رشد و تعالى انسان و امرى واجب در اسلام و از موجبات برترى انسان از ديدگاه قرآن است ((هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ) [٣] .

علم از ديدگاه اسلام پايگاه معرفت خدا و اساس ايمان است:

(وَلِيَعْلَمَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَيُؤْمِنُوا بِهِ فَتُخْبِتَ لَهُ قُلُوبُهُمْ) [٤] .

[١] حديث رفع: «رفع عن امتى تسعه... ما اكرهوا عليه».

[٢] آل عمران، آيه ١٦٤.

[٣] زمر، آيه ٩.

[٤] حج، آيه ٥٤.