فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٣٠٥ - سیستم قانونگذاری در جمهوری اسلامی ایران

كه يك بار نوبت نطق به همه رسيده بود، قرار شد از جلسه آينده، نطقها به ترتيب نوبت قبلى، كه بر اساس قرعه‌كشى تعيين شده بود، انجام پذيرد.

البته در اين مدت بعضى از نمايندگان از نوبتشان براى نطق استفاده نكردند و وقتشان را به ديگران دادند و بعضى ديگر نيز، با استفاده از نوبت ديگران بيش از يك بار صحبت كردند.

بيانات پيش از دستور فقط بيان نظرات و مواضع خود شخص محسوب مى‌گردد و بر طبق قانون اساسى نمايندگان در مقام ايفاى نمايندگى در اظهار نظر آزادند و نمى‌توان آنها را به سبب نظراتى كه در مجلس اظهار كرده‌اند تعقيب يا توقيف كرد.

اما بر طبق آئين‌نامه داخلى مجلس هر نماينده در صورت اهانت به نماينده ديگر يا در اظهارات خلاف ادب و احياناً توهين به وزراء و معاونين و اهانت به مجلس يا رئيس جمهورى، توبيخ مى‌شود، كه بر حسب موارد فوق، توبيخ، عادى، مؤكد يا شديد است و به تناسب آن سبب درج در پرونده، گزارش در مجلس يا محروميت از حضور در دو يا پنج جلسه علنى مى‌گردد. و اگر صريحاً يا تلويحاً نسبت سوئى به يكى از نمايندگان داده شود يا عقيده و اظهار او را بر خلاف، جلوه دهند و نماينده مذكور براى رد آن نسبت يا رفع اشتباه در همان جلسه اجازه نطق بخواهد بدون رعايت نوبت تا پانزده دقيقه به او اجازه نطق داده مى‌شود. در ضمن، قطع كلام و بدون اجازه صحبت كردن و ايجاد بى‌نظمى ممنوع است و انجام اين گونه موارد موجب تذكر شفاهى و پس از آن اخطار رئيس مجلس خواهد گرديد. (بايد توجه داشت موارد توبيخ مربوط به تمام جلسه است و اختصاص به بيانات قبل از دستور ندارد.)

٣. دستور مجلس

دستور مجلس معمولاً بررسى طرحها و لوايح يا سؤال و استيضاح نمايندگان از هيئت وزيران يا هر يك از وزرا است. دستور هفتگى مجلس بايد به طور مرتب از طرف هيئت رئيسه مجلس و رؤساى كميسيونها تهيه و پس از طبع و توزيع بر لوحه مخصوص نصب شود. اين دستور قابل تغيير نيست مگر در موردى كه از طرف