فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٣٠٤ - سیستم قانونگذاری در جمهوری اسلامی ایران
در آئيننامه داخلى مجلس پيشبينى گرديده كه هر يك از نمايندگان كه مطلب مهمى براى اطلاع مجلس و ملت داشته باشد، مىتواند با رعايت نوبت صحبت كند.
چون تعداد نمايندگان زياد است و اگر همه بخواهند مطالب مهمشان را بيان دارند فرصت به دستور جلسات و تصويب و بررسى طرحها و لوايح نخواهد رسيد لذا بايد، «نوبت» تعيين گردد. اين نوبت با قرعهكشى تعيين شده است. و اگر نماينده يا نمايندگى مطلبى بسيار ضرورى داشتند و در آن روز نوبتشان نبود مىتوانند از يك قسمت يا تمام وقت ناطقين (با موافقت خود آنها) استفاده كنند. پس از قرعهكشى كه بعد از جلسه سى و يكم (مرداد ٥٩) انجام گرفت تا كنون به همه نمايندگان نوبت نطق رسيده است و بعضى از نمايندگان كه از وقت ديگران نيز استفاده كردهاند، بيش از يك بار صحبت كردهاند. قبل از قرعهكشى، تعيين نوبت با ثبت نام بود كه با يك ساعت قبل از شروع جلسه علنى انجام مىگرفت و اين امر به علت آن كه احتياج داشت نماينده بسيار زود به مجلس بيايد و يا حتى شب در مجلس بخوابد لذا براى همه مقدور نبود و شيوه صحيحى محسوب نشد. البته در آن مدت براى هر فرد حد اكثر يك نطق در ماه در نظر گرفته شده بود.
قبل از تصويب آئيننامه داخلى مجلس، در هر جلسه سه نفر يا بيشتر، هر كدام حد اكثر ٥ دقيقه، پيش از دستور سخنرانى مىكردند و پس از آن چهار نفر هر كدام حد اكثر ١٥ دقيقه قبل از دستور بياناتى ايراد مىكردند ولى به سبب وقت زياد كه از ابتداى جلسه گرفته مىشد (حدود يك ساعت) قرار بر اين شد كه دو نفر پيش از دستور و دو نفر پس از دستور صحبت كنند. و سرانجام به علت كم اثر بودن نطقهاى بعد از دستور در هر جلسه فقط دو نفر هر كدام حد اكثر ١٥ دقيقه فرصت سخنرانى دارند و اگر در يك جلسه برنامهها زياد باشد، در صورت تمايل كسانى كه نوبت نطق آنهاست، از بيانات پيش از دستور صرفنظر مىگردد.
طبق آئيننامه داخلى، در هر جلسه قبل از ورود در دستور، رئيس مجلس مىتواند شخصاً تنها در مورد گزارش حوادث و مسائل فورى روز صحبت كند.
اولى نطق پيش از دستور، در جلسه (يكشنبه ١٥ تير ماه ٥٩) انجام گرفت و تا تاريخ ٦٠/٢/٦ (جلسه ١٣٧) ٣٥٠ نطق در مجلس انجام شده است و نظر به اين