فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٢٧ - فصل پنجم قوۀ مقننه (دستگاه قانونگذاری)

و - رأى مخفى،

نيز از شرائط عمده انتخابات آزاد و دموكراتيك شمرده مى‌شود.

و دخالت ملاحظات، بجز صلاحيت كانديداها مى‌تواند واقعى بودن رأى را خدشه‌دار سازد و براى دور نگهداشتن انتخابات از هر نوع فشار خارجى لازم است آراء بطور مخفى جمع‌آورى و خوانده شود.

٥. نمايندگى:

مفهوم و ماهيت نمايندگى كه نشان دهنده مشروعيت آن است به دو صورت تصوير مى‌شود:

الف - وكالت و نيابت از طرف ملت در تصميم‌گيرى و قانون‌گذارى:

بر اساس اين عقيده آيا اين نوع رابطه بين ملت و نماينده در جهت ابراز وجدان انتخاب كنندگان و رأى و نظرات آنهاست يا براى ارائه تفكر عمومى جامعه و دادن رأى به مقتضاى افكار عمومى و وجدان جامعه، و يا اصولاً اين رابطه به گونه‌اى است كه به نماينده اختيار مى‌دهد كه وجدان و تفكر شخصى خود را در زمينه مسائل جامعه ابراز بدارد؟ بديهى است كه مبناى ديد و نظر و رأى نمايندگان، مصالح عمومى منافع همه يا اكثريت ممكن ملت است، ولى نمايندگان در تشخيص آن آيا بايد صرفاً نقطه نظرهاى منتخبين خود را ابراز كنند يا وجدان عمومى جامعه، و يا رأى شخصى خود را؟ بسيارى معتقدند عدم امكان تماس مداوم با آحاد منتخبين و ملت، و نيز غير قابل پيش‌بينى بودن آراء منتخبين و آحاد ملت - بر خلاف ديدگاه شخص نماينده كه قابل پيش‌بينى در جريان انتخابات است - و احترام به شخصيت نماينده كه او را به يك وسيله فاقد اختيار و فكر تنزل ندهيم، ايجاب مى‌كند كه ملاك در نيابت وكالت نماينده را، ابراز رأى شخصى خود مبتنى بر تشخيص مصالح جامعه و منافع عمومى ملت بدانيم.

ب - بيعت و نوعى تعهد و التزام

به اجراى تصميمات نماينده و اطاعت عملى از آراء حاصل از توافق نمايندگان. اين نوع مشروعيت در نمايندگى و رابطه فيما بين نماينده و مردم از جهاتى قابل بحث است كه با توجه به فشردگى بحث امكان آن در اينجا ميسر نيست.

٦. مدت نمايندگى:

كوتاه بودن دوره نمايندگى كه معمولاً دو سال است به مردم فرصت مى‌دهد كه نمايندگان خود را بهتر بيازمايند و رابطه فيما بين از قوت بيشترى