فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٩٥ - کلیات

منحصراً با انتخاب مردم است بطورى كه اگر قدرت تشخيص دقيق مسائل مربوط به مصالح جامعه و عدالت و امنيت و حدود حقوق و آزاديها را نيز نداشته باشند خود مردم آن را انتخاب كرده و پذيرفته باشند و اگر خود مستقيماً مجرى آن نظام نباشند مجريان به انتخاب آنان زمام امور را بدست گرفته باشند. به همين دليل كه رژيم سلطنتى فاقد اين عنصر اساسى دموكراسى بود نظام ايران با پيروزى انقلاب اسلامى به جمهورى تبديل گرديد.

معمولاً در همه حكومتهاى جمهورى براى احراز مقامات عمده سياسى نوعى سيستم انتخاب بكار مى‌رود بالاخص مقام رياست جمهورى كه بطور انتخابى تعيين مى‌شود ولى جمهوريها همه يكسان و در يك حد نيستند. برخى از جمهوريها مانند جمهورى روم در تاريخ گذشته و جمهوريهاى اتحاد جماهير شورى سابق در تاريخ معاصر با نوعى ديكتاتورى گروهى و طبقه‌اى همراه است و در برخى ديگر مانند جمهورى سابق فرانسه و حكومت هند رئيس جمهور مافوق مبارزات سياسى است و وظائف وى اصولاً تشريفاتى است و مانند مقام شاه در رژيم سلطنتى انگلستان تلقى مى‌شود و گاه رئيس جمهورى هم بعنوان رئيس كشور وظائف تشريفاتى دارد و هم بعنوان رئيس قوه مجريه داراى نقش و مسئوليت سياسى است و به همين دليل رئيس جمهور توسط قوه مقننه انتخاب مى‌شود بلكه از طريق انتخابات عمومى تعيين مى‌گردد.

در جمهورى ايالات متحده امريكا رئيس جمهورى داراى دو مقام سياسى است.

يعنى رياست جمهور و رياست وزرا را با هم داراست [١] .

نوع جمهورى در جمهورى اسلامى ايران به خاطر نوع محتواى آن به شكل ديگرى است و رئيس جمهور با وجود اينكه انتخابى [٢] و مسئول [٣] است، مسئوليت اجراى قانون اساسى و تنظيم روابط قواى سه‌گانه و ايجاد هماهنگى بين آن قوا و رياست قوه مجريه را جز در امورى كه مستقيماً به رهبرى مربوط مى‌شود، بر عهده

[١] . جامعه و حكومت، ص ١٩٦.

[٢] اصل يكصد و چهاردهم قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران.

[٣] اصل يكصد و سيزدهم قانون اساسى.