ترجمه كليله و دمنه - نصرالله منشي - الصفحة ٢٠٣ - ملك پيلان و خرگوش

بسپرند. ملك گفت: هر كه در ميان شما كياستي و دهائي [١] دارد بايد كه حاضر شود تا مشاورتي فرمائيم، كه امضاى عزيمت پيش از مشورت از اخلاق مقبلان خردمند دور افتد. يكي از دهات ايشان پيروز نام پيش رفت، و ملك او را بغزارت عقل و متانت راى شناختي، و گفت: اگر بيند [٢] ملك مرا برسالت فرستد و اميني را بمشارفت [٣] با من نامزد كند تا آنچه گويم و كنم بعلم او باشد. ملك گفت: در سداد [٤] و امانت و راستي و ديانت تو شبهتي نتواند بود، و ما گفتار ترا مصدّق مي‌داريم و كردار ترا بإمضا مي‌رسانيم. بمباركي ببايد رفت و آنچه فراخور حال و مصلحت وقت باشد بجاى آورد، و بدانست كه رسول زبان ملك و عنوان ضمير و ترجمان دل اوست، و اگر از وى [٥] خردي ظاهر گردد و اثر مرضيّ مشاهدت افتد بدان بر حسن اختبار و كمال مرد شناسي وى [٦] دليل گيرند، و اگر سهوي و غفلتي بينند زبان طاعنان گشاده گردد و دشمنان مجال وقيعت [٧] يابند. و حكما در اين باب وصايت از اين جهت كرده‌اند

[٨] و برفق و مجاملت و مواسا و ملاطفت دست بكار كن كه رسول بلطف كار پيچيده را بگزارد رساند، و اگر عنفي در ميان آرد از غرض باز ماند، و كارهاى گشاده ببندد. و از آداب رسالت و رسوم سفارت آنست كه سخن بر حدّت شمشير رانده آيد و از سر عزّت ملك و نخوت پادشاهي گزارده شود، امّا دريدن و دوختن در ميان باشد. و نيز هر سخن را كه‌

______________________________
[١]. (١) دها، (و ٣ دهات) زيركي و كارداني. داهي (جمعش دهاة، دهات) مرد زيرك كاردان- ٦١/ ١٢ ح و ١٩١/ ٧ نيز ديده شود.

[٢]. (٤) اگر بيند ص ١٧٠ ح بر س ١٤ ديده شود.

[٣]. (٤) مشارفت سمت إشراف، مفتّشي و بازرسي، بر كسي داشتن. شغل إشراف از وظايف مهمّ و ضروري در دستگاههاى حكومتي بوده است چه پيش از اسلام و چه بعد از آن. در تاريخ بيهقي و نامه تنسر و سياستنامه نظام الملك و بسياري ديگر از كتب تاريخي و دستور حكومت اشارات بآن فراوان آمده است.

[٤]. (٥) سداد درستي و راستي و استواري، ٩٥/ ١٠ ح نيز ديده شود.

[٥]. (٨) از وى يعني از رسول.

[٦]. (٩) نسخ ديگر: مرد شناسي پادشاه وى.

[٧]. (١٠) وقيعت ص ١٦١ ح بر س ١٣ ديده شود.

[٨]. (١٢) تخيّر إذا ما ... نيكو بگزين آنگاه كه در كاري رسول فرستنده (و نامزد كننده) باشي، كه دليل بر مايه و مقدار آراء مردان فرستادگان ايشانند.