احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ٢٤٦ - معنى و مقصود فتوت
و شجاعت (كه عربها بزرگ مىشمردند) بود. اين فتى تا جائى داد سخاوت و ايثار ميداد كه خود زير بار قرض و فقر و تنگدستى ميرفت چنانكه در جنگ و- حرب و ضرب نيز تا آخرين حد امكان داد شجاعت ميداد و جان عزيز را فداى ديگران ميكرد[١] از جمله «فتيان شجاع» كه در دوره جاهلى بسيار معروف بودند، عنترة بن شداد و عمرو بن عبدود ميباشند كه هردو در جنگهاى اسلامى بدست شاه مردان حضرت على (ع) كشته شدند نمونهاى ديگر از نوع «فتى» در عهد جاهلى را در شخصيت حاتم طائى[٢] ميتوان مشاهده كرد ولى روايات مربوط به وى، بيشتر داراى جنبههاى افسانهاى است تا تاريخى. البته او نمونه «فتى» در ادبيات قديم عرب است زيرا هم سخى بود و هم جنگجو و هم مخلص بديگران و داستانهاى شيواى مربوط به او و خانواده او در ادبيات فارسى نيز منعكس گرديده است.[٣]
[١] - كتاب الفتوة ابن المعمار، ص ٥، لغتنامه دهخدا شماره ٧٩، ص ٥٩. بعضىها تحمل شدايد جنگ را خصوصيت سوم« فتى» شمردهاند ولى لفظ شجاعت اين معنى را نيز مىرساند و لازم نيست كه آنرا جداگانه ذكر كنيم نيز ر- ك وحيد شماره ٧ سال ١٣٤٧ ش، ص ٦٢٦.
[٢] - حاتم بن عبد اللّه بن سعد طائى كه در كرم و فروسيت و جوانمردى و شعر معروف است در حدود سال ٥٧٥ م فوت كرده است( از سعدى تا جامى: حاشيه استاد حكمت، ص ٥٣٥).
[٣] - چنانكه چند حكايت از جوانمردى حاتم را شيخ اجل سعدى در« بوستان» به رشته نظم در كشيده است:
( الف) درباره كرم و سخا و جوانمردى حاتم طائى مردمان به سلطان روم سخنان بسيار گفتند و اطلاع دادند:
|
سألتُ حبيبى الوصلَ منه دُعابَةً |
و أعْلَمُ أنَّ الوصل ليس يكونُ |
|
|
فمَاسَ دلالًا و ابتهاجاً و قال لى |
برفقٍ مجيباً( ما سألتَ يَهُونُ) |
|