احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ٣٣٥ - فصل دوم سخنى درباره رساله«فتوتيه» مير سيد على همدانى

فصل دوم سخنى درباره رساله «فتوتيه» مير سيد على همدانى‌

اين رساله به راستى «بقامت كهتر است و بقيمت مهتر» زيرا در عين رعايت اختصار مشتمل برزبده و برگزيده مطالبى است كه در غالب كتاب‌هاى مربوط به مسلك فتوت توان يافت. مؤلف در آغاز رساله ميفرمايد: «كلمه‌اى چند بر مقتضاى اين معنى آنچه زبان وقت املا كند، بر قلم خواهد آمد تا تنبيهى بود طالبان اين معنى را انشاء اللّه العزيز» كه درين عبارت به روش نگارش رساله هم اشاره‌اى رفته است.

مؤلف نخست اصطلاح «اخى» را توضيح مى‌دهد و سپس معنى و مقصود و منفعت اخلاقى و اجتماعى مسلك فتوت را بيان ميكند و آن‌گاه آداب و رسوم مهم اين آئين و اهميت سلسله خرقه فتوت را يادآورى مى‌نمايد و به نقل ده قول از بزرگان فتوت و تصوف و قولى جامع از شاه مردان حضرت على درباره حقيقت و اصل فتوت مى‌پردازد.

على همدانى اقوال مختلف را شرح داده و درباره گروه‌هاى مختلف مردم و روح عبادات اسلامى مطالبى مى‌نويسد، و در ضمن آن با ايجاز و اعجاز بيان اوصاف فتيان را بصورتى بسيار زيبا و مؤثر ارائه مى‌نمايد. در يك‌جا مى‌گويد:

«اى عزيز «اخى» بايد كه به مكارم اخلاق موصوف بود، بخصائل پسنديده آراسته باشد، با پيران بحرمت باشد، با جوانان به نصيحت، با طفلان به شفقت، با ضعيفان به رحمت، با درويشان ببذل و سخاوت، با علماء به توقير