احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ٣١٢ - فتوت در مغرب زمين(اسپانيا و سيسيل)
٥٠٠ ه ق[١])
اين آداب و رسوم جوانمردى كه در اسپانيا و از آنجا بساير نقاط اروپا راه يافته، بظاهر اصل آن از ممالك اسلامى منجمله سوريه و مصر بوده زيرا چنانكه ذكر گرديد، فعاليتهاى فتيان مسلمان در جنگهاى صليبى موجب شگفتى و حيرت مخالفان مسيحى قرار گرفته و تحسين ايشان را برانگيخته بود به همين دليل فن شهسوارى و شواليهگرى را از آنان ياد گرفته و راه و روش آنان را تعقيب مىكردهاند.[٢]
اين نوع جوانمردى در قرون وسطى در سراسر قاره اروپا رواج زياد داشته است و با وجود پيشرفتهاى مادى و صنعتى سرسامآور غرب هنوز هم «جوانمرد» يك صفت خوب و عالى است كه مردم آن سامان در زبانهاى خود بكار ميبرند و اين مطالب را با مراجعه به فرهنگهاى اروپائى مىتوان دريافت.
مسلمانان از اواخر سده اول هجرى حكومت اسپانيا را بدست آوردند.
اغالبه نيز در سال ٢١٣ ه/ (٨١٧ ميلادى) در ناحيه سيسيل حكومتى برپا كردند و چندى بعد، بطورى كه از المسالك و الممالك ابن حوقل هم برمىآيد، تصوف و فتوت اسلامى بدان نواحى راه يافته بود. توجه اروپائيان به فتوت اسلامى بيشتر در اوان جنگهاى صليبى بوده ولى رگههاى آن را الان هم در افراد نيكوكار آن سرزمين مىتوان ديد. اقبال لاهورى، شاعر و متفكر اسلامى، در سال ١٩٣٤ م از نقاط تاريخى اسپانيا ديدن كرده و در كتاب بال جبريل (ص ١٣٤) مىنويسد: دريغا از انحلال فرهنگ جوانمردان عرب در اين سرزمين، همانان كه وقتى نظرشان راهنماى شرق و غرب بوده است. و در قرون تاريك اروپا، هوش و خردشان راهبر ديگران بوده. تأثير آنان است كه مردم اسپانيا هنوز هم صميمى و دوست نماى و دلير و نيكوكار بنظر مىآيند محيط اسپانيا در؟؟؟ عصر هم گويا حامل نفحات شميم يمن است و در موسيقى اسپانيايى نفوذ
[١] - نويسنده بزرگ اردو، آقاى نسيم حجازى نوولى دلاويز را بعنوان« يوسف بن تاشفين» نگاشتهاند كه چندين بار بچاپ رسيده است.
[٢] - لمحات حيرتانگيز تاريخ اسلام( اردو) كه اصل عربى آن از عبد الحنان مصرى است و آقاى دكتر عفان سلجوق به من معرفى نمودند.