احوال و آثار مير سيد على همدانى (با شش رساله از وي) - رياض، محمد - الصفحة ٣١٠ - فتوت در مغرب زمين(اسپانيا و سيسيل)

اى عزيز پس آن طايفه كه به صورت قوى بوده‌اند و ايزد تعالى نعمتى فانى عاريت بديشان داده بود تا آن را تخم سعادت ابدى سازند و بدان نعيم باقى كسب كنند، آن مغروران غافل در تصرف آن نعمت فانى، بتلذذ جسمانى مشغول شدند و بعيش مكدر چند روزه مغرور گشتند و عمر قصير را در تدبير و حيله محافظت مردار دنيا در باختند و از تدبير زاد سفر بى‌نهايت غافل ماندند و حقوق برادران دينى و همراهان سفر اخروى را فراموش كردند و عهده عهد الهى را ضايع كردند تا كلام ربانى از حال ايشان خبر داد و فرمود كه‌ «يَعْلَمُونَ ظاهِراً مِنَ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ هُمْ عَنِ الْآخِرَةِ هُمْ غافِلُونَ»[١] و «نَسُوا اللَّهَ فَنَسِيَهُمْ»[٢] يعنى چنانكه در تنگناى منزل مبغض دنيا در ميان لذات فانى جمال حضرت ما را فراموش كردند، فردا در وسعت فضاى عالم بقاء آن مدبران مردود را در قعر دركات نيران و عذاب جاودان از رحمت خويش فراموش كنيم.

فتوت در مغرب زمين (اسپانيا و سيسيل)

نشانه‌ها و علائم واضح جوانمردى را در اروپا در قرن پنجم هجرى (قرن يازدهم ميلادى) ميتوان مشاهده كرد و قبائل مختلف آلمانى اين مسلك را طبق تمايلات خود قبول كرده بودند ولى آنطور كه پروفسور نيكلسون هم در در تاريخ ادبيات عرب (ص ٨٤) جدا اعتراف كرده است بنيانگذاران اوليه اين گونه جوانمردى مسلمين (شواليه‌ها) ميباشند و تا قرن مذكور، شيوه جوانمردى در كشورهاى اسلامى پيشرفت شايانى كرده بود و اروپائيها از اين ممالك پيروى كرده‌اند.

فتوت از راه ايران و ديگر كشورهاى ديگر اسلامى (همچون بخشى از روم كه در تصرف مسلمين بود) وارد اسپانيا و سيسيل شده و اين دو كشور بصورت مراكز جوانان و جوانمردان درآمده بود و از همين دو منطقه بود كه اين شيوه در سراسر اروپا شهرت و سپس شيوع و رواج يافت و يكى از ابعاد مهم تهذيب و تمدن اسلامى كه وارد دين و تمدن مسيحى شد، همين جوانمردى‌

[١] - روم آيه ٧.

[٢] - توبه آيه ٦٧.